Anlamı
bir işi gereksiz bir telaşla yapmak.
Detaylı Açıklama
Arkasından atlı kovalamak, bir işi gereksiz bir telaşla yapmaktır. Kalıp bir davranış adı gibi değil, o telaşı yersiz bulan kimsenin ağzından kurulur: arkasından atlı mı kovalıyor denildiğinde, acele etmeyi gerektiren bir durum bulunmadığı hatırlatılmış olur. Sözdeki atlı gerçek değildir, kişinin koşturmasını açıklamak için düşünülmüş bir görüntüdür. Yemeğini iki lokmada bitiren, evrakı okumadan imzalayan, sırasını beklemeden atılan kimseler için söylenir. Telaşın kaynağı dışarıdaki bir zorunluluk değil, kişinin kendisidir; sözün eleştirdiği de budur. 'Ardından atlı kovalamak' söyleyişi de aynı anlamdadır. Acele eden kimseye doğrudan söylenebildiği gibi, onun için üçüncü bir kişiye de anlatılabilir. Sözün ölçüsü işin ne kadar sürdüğü değil, telaşın yerinde olup olmadığıdır.
Örnek Cümleler
- Ne acelesi var bunun, arkasından atlı mı kovalıyor, oturup çayını bile içmiyor.
- Evi doğru düzgün bakmadan tuttu; arkasından atlı kovalar gibi karar vermenin sonu bu.
- Raporu yarım saatte yazıp gönderdi, oysa arkasından atlı kovalamıyordu, süre boldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümlede kovalayan atlıdır; telaşlı kişi ise arkasından sözündeki iyelik ekiyle gösterilir: arkasından atlı mı kovalıyor? Kovalayan gerçek değildir; kişi kovalanıyormuş gibi davranır, sahne baştan kurgudur. Telaşın kaynağı da bu kurgudur.
Söylenmez. Yetişilmesi gereken gerçek bir iş varsa acele yerindedir. Ölçü işin süresi değildir; telaşı haklı gören biri bu kalıba başvurmaz. Yargı söyleyene aittir; kalıp bir hüküm cümlesi gibi durur.
Aynıdır; ardından ile arkasından sözcükleri burada birbirinin yerine geçer. Cümlede hangisinin seçildiği anlatılanı değiştirmez, ikisi de gereksiz telaşı bildirir ve aynı uyarı için kullanılır. İkisinin dayandığı görüntü de birdir: peşe düşmüş bir atlı.