Anlamı
armut ilk çıktığında, kiraz da biteceği zaman yenilmeli.
Detaylı Açıklama
Armudun önü kirazın sonu atasözü, armudun mevsimin başında, kirazın ise mevsimin sonunda yenmesi gerektiğini söyler. İki meyve için iki ayrı zaman gösterilir: armut ilk çıktığında, kiraz ise biteceği zaman. Atasözü hangi meyvenin ne zaman yenmesi gerektiğini doğrudan bildirir; gerekçesini ise söylemez. Söz iki meyveyi karşılaştırır ama birini ötekinden üstün tutmaz. Kalıptaki ön ve son sözcükleri mevsimin iki ucunu gösterir; ikisi yan yana konarak kısa ve akılda kalıcı bir kural kurulur. Atasözü sofra düzenine ilişkin bir bilgi verir, meyvenin iyisinin hangi dönemde bulunacağını hatırlatır. Söz bu iki meyve için söylendiğinden, öteki ürünlere aynı sıra genellenmez. Atasözü bir yasak koymaz; hangi dönemde yenirse daha iyi olacağını bildiren bir öğüt verir.
Örnek Cümleler
- Tezgâhtaki ilk armutları hemen aldı, kiraz içinse mevsimin sonunu bekleyecek; armudun önü kirazın sonu.
- Armudun önü kirazın sonu diye bilir, kirazı haziranın sonuna saklar.
- Mevsimin ilk armudunu yerken armudun önü kirazın sonu kuralına uydu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Armut için mevsimin başını, kiraz için sonunu. Söz eksiltili kurulmuştur: iki ad tamlaması yan yana konur, fiil hiç söylenmez. Eksiltili yapı kuralı kısa ve kesin kılar; ön ile son da mevsimin iki ucudur.
Mevsimin iki ucunu gösterir. Ön, meyvenin ilk çıktığı dönemdir; son ise bitmek üzere olduğu dönem. Atasözü armudu birinci uca, kirazı ikinci uca yerleştirir ve ikisini tek cümlede karşılaştırır.
Atasözü yalnız bu iki meyveyi anar. Başka ürünler için aynı sıra ileri sürülmez; sözün verdiği bilgi kendi kapsamıyla sınırlıdır. Genelleme atasözünün kendisinden değil, kullanandan gelir; söz bir yasak da koymaz.