Anlamı
bir kimse önce yakınlarına yararlı olur.
Detaylı Açıklama
Armut dalının dibine düşer atasözü, insanın yararının ve ilgisinin önce en yakın çevresine yöneldiğini anlatır. Kimi zaman kişinin önce ailesine, akrabalarına ya da kendi halkasına destek olmasını doğal görmek için kullanılır. Buradaki benzetme son derece yalındır: Armudun ağaçtan kopunca uzağa gitmeyip hemen dibine düşmesi gibi, insan da çoğu zaman faydasını önce yakınına sağlar. Bu söz bazen olumlu bir kabulleniş taşır, bazen de nepotizm benzeri kayırmacı eğilimleri eleştirmek için söylenir. Kullanıldığı bağlam tonunu belirler. Eğer konu aile içi dayanışmaysa sıcak bir anlam taşır; iş dağılımı, menfaat ve ayrıcalık söz konusuysa eleştirel bir tını kazanır. Bu yönüyle atasözü hem doğal yakınlık duygusunu hem de insan ilişkilerindeki taraf tutma eğilimini anlatabilir. Halk dili, tek bir doğa gözlemi üzerinden insan davranışına dair geniş bir yorum alanı kurmuştur. Bu yüzden söz, hem gündelik konuşmada hem sosyal değerlendirmelerde canlılığını koruyan anlatımlardan biridir.
Örnek Cümleler
- İşe önce oğlunu aldı, ne de olsa armut dalının dibine düşer dediler.
- Eskiler bu durumu çoktan görmüş; "armut dalının dibine düşer" demişler.
- Bir büyüğüm bu konuda "armut dalının dibine düşer" demişti; haklıymış.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, bazen aile dayanışmasını doğal bulmak için, bazen de yakınını kayırma eğilimini eleştirmek için kullanılabilir.
Meyvenin ağaçtan çok uzağa gitmemesi gibi, insanın da ilgisini ve yararını önce kendi çevresine yöneltmesini anlatır.
Aile ilişkileri, iş hayatı, miras, destek ve menfaat paylaşımı gibi yakınlık bağının öne çıktığı alanlarda sık duyulur.