Anlamı
coşmak, azmak, kudurmak.
Detaylı Açıklama
Arpası çok gelmek, coşmak, azmak, taşkınlık etmektir. Kalıptaki arpa at yemidir; söz de yemi çoğalan hayvanın durulmayıp azması görüntüsü üzerine kurulmuştur. İnsan için söylendiğinde kişinin ölçüyü kaçırdığı, kendini tutamayacak kadar taşkınlaştığı bildirilir. Kalıp, o kimsenin davranışı yadırgandığında kurulur: arpası çok gelmiş denir. Taşkınlığın sebebi sözde belirtilmez; para, yetki, rahatlık ya da başka bir şey olabilir, bunu cümlenin gerisi gösterir. Söz yerme bildirir, çünkü anlatılan şey neşe değil ölçüsüzlüktür. Kalıp bir anlık coşkuyu da, süregiden bir azgınlığı da karşılayabilir. Kişinin daha önce nasıl davrandığı ise kalıpta yer almaz. Söz, davranışın süresini değil ölçüsünü konu edinir; kısa süren bir taşkınlık için de kurulabilir.
Örnek Cümleler
- Son günlerde arpası çok gelmiş, kapıdaki bekçiye bile tepeden bakıyor.
- Eline biraz para geçince arpası çok geldi, artık kimseyi dinlemiyor.
- Sınıfta bu kadar taşkınlık olmazdı, çocukların arpası çok gelmiş bugün.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
At yemini. Kalıbın öznesi arpanın kendisidir: arpası çok gelir denir, kişi çok arpa yer değil. Yapı taşkınlığı kişinin elinde olmayan bir şey gibi gösterir. Sertlik yine de yergiden düşmez.
Belirtilmez. Kalıp yalnız ortaya çıkan hâli adlandırır, sebebini değil. Para, yetki ya da rahatlık olabilir; bunu anlatılan olay gösterir. Söz davranışın süresini de konu etmez, ölçüsüzlük tek başına yeter.
Kullanılmaz. Kalıp yerme bildirir; anlatılan şey sevinç ya da neşe değil, ölçüsüz taşkınlıktır. Bir kimsenin sevincini anlatmak için başka sözler kurulur. Bu kalıpta davranışın yadırgandığı da duyurulmuş olur.