Anlamı
kibirlenmek, şımarmak, burnu büyümek:
'Nikâh ettirir ettirmez kadının burnu Kafdağı'na çıkmış.' -S. M. Alus.
Detaylı Açıklama
Burnu Kafdağı'na çıkmak, kibirlenmek, şımarmak, burnu büyümektir. Kalıbın burnu Kafdağı'na varmak biçimi de vardır. Kişi bir kazanç, bir evlilik, bir mevki ya da bir övgüyle birdenbire kendini çok yükseklerde görmeye başlar. Söz bir değişimi anlatır: dün sıradan biri olan kişi bugün kimseyi beğenmez olmuştur. Alus kalıbı, nikâhın hemen ardından şımaran bir kadın için kullanır; değişimin hızı burada belirgindir. Kalıp burnu büyümek deyimini abartarak güçlendirir; kibir sanki dünyanın en yüksek dağına ulaşmıştır. Söz bir alay ve bir kınama taşır. Kişinin çevresi bu değişimi fark eder, kimi zaman kırılır, kimi zaman güler. Şımarmak sözcüğü, kibrin yanında ölçüsüz bir rahatlığı ve saygısızlığı da düşündürür. Kalıp bir dönüşümün öyküsünde canlı bir ayrıntı olur: dün herkesle oturup kalkan biri, bugün selam vermez.
Örnek Cümleler
- Büyük bir şirkette müdür olunca burnu Kafdağı'na çıkan kuzenim, aile sofrasında kimseyle konuşmaz oldu.
- Bir yarışmada ödül alan genç ressamın burnu Kafdağı'na çıktı, eski hocasının eleştirilerini dinlemez oldu.
- Zengin bir aileye gelin giden kızın burnu Kafdağı'na çıkmış, eski arkadaşlarını düğününe bile çağırmamıştı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kafdağı, masallarda dünyanın ucunda yükselen, ulaşılmaz bir dağdır. Burnun oraya çıkması, kibrin ölçüsüz biçimde yükseldiğini anlatır. Abartı, kişinin kendini gördüğü yerin gerçekle ilgisi olmadığını vurgular ve kibri gülünç kılar.
Nikâh ettirir ettirmez kadının burnu Kafdağı'na çıkmış cümlesinde bir kadının evlenir evlenmez şımardığı anlatılır. Ettirir ettirmez sözü, değişimin ne kadar çabuk olduğunu gösterir ve kalıbın alaycı tonunu güçlendirir.
Burnu büyümek de kibirlenmektir; ama ölçülü bir anlatımla söylenir. Burnu Kafdağı'na çıkmak ise aynı kibri abartır ve şımarmayı da katar. İkisi bir değişimi anlatır; biri sade, öteki gösterişli bir benzetmeyle.