Anlamı
bir nesne için kullanılan ölçü, niteliği ayrı olan başka bir nesne için kullanılamaz.
Detaylı Açıklama
Arşın malı kantar ile satılmaz atasözü, her şeyin kendi niteliğine uygun ölçü ve değerlendirme yöntemi olduğunu anlatır. Arşın uzunluk ölçüsüdür, kantar işe ağırlık; bu ikisini karıştırmak nesnenin özelliğini yanlış değerlendirmek anlamına gelir. Atasözü de tam buradan hareketle, farklı nitelikteki insanları, işleri ya da durumları aynı ölçüyle değerlendirmemek gerektiğini söyler. Her alanın kendine göre şartı, kuralı ve kıstası vardır. Bir yerde geçerli olan ölçü başka yerde anlamsız ya da yanıltıcı olabilir. Günlük hayatta insanları tek kalıpla yargılamak, her işi aynı yöntemle çözmeye çalışmak veya yanlış ölçütlerle karar vermek eleştirilirken sıkça kullanılabilir. Söz, adaletli ve yerinde değerlendirme yapmanın önemini vurgular. Uygun ölçünün seçilmediği yerde sonuç da sağlıklı olmaz. Bu yüzden hem düşünme biçimine hem karar verme ahlakına dair son derece öğretici bir atasözüdür.
Örnek Cümleler
- Arşın malı kantar ile satılmaz; sanatın değerini parayla biçemezsin.
- Onu diğer çalışanlarla aynı ölçüte koyamazsın, arşın malı kantar ile satılmaz.
- Babam her şeyin kendi kuralı olduğunu anlatırken arşın malı kantar ile satılmaz derdi.
Kökeni ve Hikayesi
Arşın ve kantar gibi geleneksel ölçü birimlerinden yararlanarak yerinde ölçü seçmenin önemini anlatan tarihsel-kültürel bir atasözüdür.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Farklı nitelikteki insanları, işleri ya da durumları birbirine uymayan tek bir ölçüyle değerlendirme yanlışını gösterir.
Çünkü biri uzunluğu, diğeri ağırlığı ölçer; bu karşıtlık, her şeyin kendi yapısına uygun bir ölçü istediğini açıkça gösterir.
Eğitimde, iş hayatında, sanatta, insan ilişkilerinde ve performans değerlendirmelerinde tek tıp kıstas kullanmanın yanlışlığını anlatmak için uyarlanabilir.