Anlamı
dostluğun tartısı olmaz, alışveriş ise ölçüye göre olur.
Detaylı Açıklama
Dostluk okkayla, alışveriş dirhemle atasözü de yakın ilişkiler ile maddi hesabın ayrı tutulması gerektiğini anlatır. Okka büyük ölçüyü, dirhem ise ince ve hassas hesabı temsil eder. Böylece atasözü, dostlukta genişlik ve gönül bolluğu olabileceğini; ama alışverişte küçük ayrıntıların bile önem taşıdığını söyler. İnsan dostluğunu rahat ve cömert yaşayabilir, fakat para ve mal işine gelince ölçü, denge ve hakkaniyet gereklidir. Aksi hâlde dostluk zedelenir. Gündelik hayatta fiyat konuşurken, ortaklık kurarken, borç verirken ya da hesap kapatırken bu söz çok yerinde durur. Kısacası atasözü, ilişkileri korumanın yolunun duygusal bağ ile menfaat alanı arasında açık sınır koymaktan geçtiğini anlatır. Bu yüzden atasözü, kısa yapısına rağmen yalnız bir yargı vermez; davranışın sonucunu ve hayat içindeki ölçüyü birlikte düşündüren yerleşik bir gözleme dönüşür.
Örnek Cümleler
- Babam dükkânda fiyat konuşulunca sık sık dostluk okkayla alışveriş dirhemle derdi.
- Dostluk okkayla, alışveriş dirhemle; gönlün bol olabilir ama hesabın açık olmalı.
- Yakın akrabayla ortaklığa girerken dostluk okkayla, alışveriş dirhemle sözü daha iyi anlaşılıyor.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Anlamı yakın olsa da okka ve dirhem karşıtlığıyla büyük gönül ile ince hesap arasındaki farkı farklı bir ölçü düzeni üzerinden anlatır.
Çünkü dostlukta bağ ve yakınlık öndedir, alışverişte ise hak ve ölçü. Bu yüzden birinde genişlik, diğerinde hassasiyet gerekir. Dostlukta genişlik alışverişte hassasiyet gerektiği için bu iki alan farklı ölçülerle yürütülmelidir.
Yakın çevreyle para konuşulan, mal alışverişi yapılan ve sonradan kırgınlık çıkma ihtimali olan bütün durumlarda işe yarar. Sonradan kırgınlık çıkma ihtimali olan bütün yakın çevre alışverişlerinde işe yarayan güçlü bir öğüttür.