Anlamı
kişinin aklı, söylediği sözlerle ölçülür.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, kişinin aklının söylediği sözlerle ölçüldüğünü anlatır. Akıl dışarıdan görülmez; ancak söz aracılığıyla ortaya çıkar. Atasözü bir terazi görüntüsü kurar: kişinin aklı dilinden çıkan sözlerle tartılır, değerlendirilir. Bir kişiyi tanımak isteyen, onun nasıl konuştuğuna, ne söylediğine bakar. Ölçülü, yerinde ve düşünceli sözler aklın işaretidir; boş, düşüncesiz ya da kırıcı sözler ise aklın eksikliğini gösterir. Söz bir öğüt olarak da duyulabilir: konuşmadan önce düşün, çünkü sözlerinle ölçüleceksin. Atasözü bir toplantıda, bir tanışmada ya da bir iş görüşmesinde kişilerin nasıl değerlendirildiğini anlatabilir. Kişi ne kadar az konuşursa konuşsun, söylediği her söz bu ölçüye girer. Söz dilin kişiyi hem yükseltebileceğini hem de küçültebileceğini sezdirir.
Örnek Cümleler
- Toplantıda yeni gelen mühendis az ama yerinde konuştu, herkes ona güvendi; baş dille tartılır.
- Kılık kıyafeti çok şıktı, ama ağzını açınca ne kadar boş biri olduğu anlaşıldı; baş dille tartılır.
- Babam, iş görüşmesine gitmeden önce bana sözlerimi iyi seçmemi öğütledi; baş dille tartılır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Tartan, sözü dinleyen kişidir. Bir toplantıdaki dinleyiciler, bir işveren ya da yeni tanışılan biri, kişinin sözlerinden onun aklı hakkında bir yargıya varır. Bu yüzden konuşan, her sözüyle bir ölçüye vurulur.
Tartmak bir şeyin ağırlığını, değerini ölçmektir. Kişinin aklı da sözleriyle ölçülür, değerlendirilir. Fiil bu değerlendirmenin dikkatli ve ölçülü yapıldığını anlatır; dinleyen sözleri bir teraziye koyar gibi tartar.
Görünüş ilk izlenimi verir, ama akıl hakkındaki yargı sözle kurulur. Şık giyinen biri boş konuşabilir, sade biri derin bir akıl gösterebilir. Söz dikkati dış görünüşten konuşmaya çevirir. Kişinin değeri sözüyle belli olur.