Anlamı
sıkışık zamanlarda önemsiz şeylerin değeri çoktur.
Detaylı Açıklama
Aş taşınca kepçeye paha olmaz atasözü, sıkışık zamanlarda önemsiz şeylerin değerinin çok olduğunu anlatır. Sözde üç öge birleşir: sıkışık bir an, o anda işe yarayan önemsiz bir şey ve o şeyin birden yükselen değeri. Sahne mutfaktandır: tencere taşmaya başladığında elde kepçe yoksa, o sıradan kepçe bir anda paha biçilmez olur. Aynı kepçe olağan bir günde kimsenin dikkatini çekmez. Atasözü buradan hareketle değerin duruma göre değiştiğini bildirir; bir şeyin kıymeti kendi büyüklüğünden değil, o an duyulan ihtiyaçtan gelir. Darda kalan kimse için küçük bir alet, kısa bir yardım ya da az bir para büyük değer taşır. Sıkışıklık geçtiğinde ne olacağı ise atasözünün konusu değildir.
Örnek Cümleler
- Su kesilince komşunun bidonu altın değerindeydi; aş taşınca kepçeye paha olmaz.
- Aş taşınca kepçeye paha olmaz, kar yağınca zincir bulunmaz oldu piyasada.
- O gün bir imza için aradıkları kişi bendim; aş taşınca kepçeye paha olmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
O anda duyulan ihtiyaçtır. Söz olumsuz kurulur: paha olmaz denir. Değer bir sayıyla değil, ölçülemezlikle bildirilmiş olur; en yüksek karşılık böylece verilir. Kepçenin sıradanlığı da daha çok göze çarpar.
Mutfakta herkesin bildiği, olağan günlerde kimsenin önemsemediği bir araç olduğu için seçilmiştir. Tencere taşarken ise onsuz iş görülmez. Atasözü değerin nasıl değiştiğini bu tanıdık sahneyle, kimsenin yadırgamayacağı bir örnekle gösterir.
Söylenmez. Darda kalındığında işe yarayan her şey için kurulabilir. Zaman zarfı da ölçüyü koyar: taşınca denir, taşmadan değil; değer ancak o an doğar. Sıkışıklık geçince eski ölçü döner.