Anlamı
çok ucuza alınmayan bir şey gerekli olduğunda çok pahalıya alınabilir.
Detaylı Açıklama
Deve bir akçeye, deve bin akçeye sözü, bir şey gereksizken ucuz bile görünmeyebilir; ama ihtiyaç gerçek olduğunda aynı şey çok pahalı da olsa alınabilir anlamında kullanılan pratik bir atasözüdür. Buradaki vurgu, eşyanın mutlak değerinden çok ihtiyaç karşısında değişen değerindedir. İnsan gereksinim duymadığı bir nesneyi önemsemez; fakat o nesne zorunlu hâle geldiğinde bedel ikinci plana düşer. Atasözü ekonomik aklın ve ihtiyaç psikolojisinin yalın bir özetidir. Fiyat tek başına anlamlı değildir; ihtiyaçla birleşince anlam kazanır. Günlük hayatta alışverişten zaman yönetimine kadar pek çok alanda uygulanabilir. İnsanların ancak sıkışınca bir şeyin gerçek kıymetini anlamasını da biraz iğneleyerek dile getirir. Söz, büyük işlerin giriş bedeliyle sürdürme bedelinin aynı olmayacağını halk diliyle anlatır.
Örnek Cümleler
- Yedek parça lazım olmayınca pahalı geldi ama iş durunca deve bir akçeye, deve bin akçeye oldu.
- Kuraklık başlayınca suyun kıymeti için herkes deve bir akçeye, deve bin akçeye demeye başladı.
- İhtiyaç kapıya dayanınca deve bir akçeye, deve bin akçeye sözünün anlamı ortaya çıktı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Değeri sabit değil, ihtiyaca bağlı bir şey olarak görür. Bir nesne gereksizken pahalı gelebilir; ama zorunlu olduğunda bedel değil ihtiyaç öne çıkar. İhtiyaç büyüdükçe fiyatın, yükün ve masrafın da birlikte artabileceğini gösterir.
İhtiyaç planlamasının önemini öğretir. İnsan erken düşünmezse, son anda aynı şeyi çok daha yüksek bedelle almak zorunda kalabilir. Ekonomik olarak ilk maliyetin yanıltıcı olabileceğini, asıl giderin sürdürme ve bakım kısmında büyüdüğünü öğretir.
Deve, taşımacılık ve yolculuk bağlamında büyük ihtiyaç nesnesi olabildiği için seçilmiştir. Böylece gerekli olduğunda değerinin nasıl hızla yükseldiği kolayca anlaşılır. Deve, masrafı büyük, bakımı ağır ve taşıdığı yükle birlikte düşünülmesi gereken iri bir örnek olduğu için uygundur.