Anlamı
işi çok olumlu bir biçim almak.
Detaylı Açıklama
Aşığı cuk oturmak, kişinin işinin çok olumlu bir biçim almasıdır. Kalıp işin yoluna girmesini, çok olumlu bir duruma gelmesini bildirir. Bu düzelmenin hızlı mı yavaş mı olduğu kalıpta belirtilmez. Aşığı cuk oturan kişi, işleri istediği gibi gelişen kimsedir. Aşık, bazı hayvanların ayak bileğinde bulunan kemiktir ve bu kemikle bir oyun oynanır; kalıptaki cuk oturma da aşığın istenen biçimde düşmesini anlatır. Söz bu görüntüyü ödünç alarak işin iyi bir yola girdiğini bildirir. Bunun kişinin emeğiyle mi yoksa denk gelmesiyle mi olduğu kalıpta belirtilmez. İşin bundan sonra nasıl gideceği de sözün konusu değildir; kalıp bulunulan durumu adlandırır. Söz iyelik ekiyle kurulur: aşığım cuk oturdu, aşığı cuk oturdu denir.
Örnek Cümleler
- Doğru ortağı bulunca aşığı cuk oturdu, dükkânı kısa sürede büyüttü.
- O tayin çıkınca çocuğun aşığı cuk oturdu; hem evi hem işi düzene girdi.
- Yıllarca sıkıntı çekti; son iki yılda aşığı cuk oturdu diyebiliriz.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İşlerin çok olumlu bir yola girdiğini bildirir. Kişinin durumu düzelmiş, işi iyi bir noktaya gelmiştir. Cümlede özne aşık sözcüğüdür; işi düzelen kişi ise iyelik ekiyle anılır: Ali'nin aşığı cuk oturdu. Söz sonucu duyurur, o sonuca nasıl gelindiğini anlatmaz.
Bir oyun kemiğidir. Cuk oturma da kemiğin istenen yüze düşmesini anlatır; oyun terimi böylece gündelik dile geçmiştir. Adı kalıpta yaşamayı sürdürür; aşık daima bey oturmaz atasözü de aynı oyundan söz eder.
Belirtilmez. Kalıp iyelik ekiyle kurulur; ek işin kime ait olduğunu gösterir ama nasıl olduğunu söylemez. Emek de denk gelme de aynı sözle karşılanır; sonrası da sorulmaz, düzelmenin hızı da yer almaz.