Anlamı
güçlükleri yenerek ilerisinden korkmayacak bir duruma girmek.
Detaylı Açıklama
Ayağı düze basmak, güçlükleri yenerek ilerisinden korkmayacak bir duruma girmektir. Kalıp yol resmiyle kurulur: yokuş, çamur ve taşlık geride kalmış, ayak nihayet düz zemine basmıştır. Yürümek hâlâ sürer, ama artık her adımda tökezleme korkusu yoktur. Anlatılan şey zenginlik ya da büyük başarı değil, tehlikenin geçmesidir; kişi kendini tutabilecek bir zemine gelmiştir. Borcun kapanması, işin oturması, hastalığın atlatılması, çocukların kendi ayakları üstünde durması gibi durumlar için kurulur. Güçlükler kendiliğinden geçmemiş, kişi onları yenmiştir; söz bu emeği de içinde taşır. Kalıp bir bitişi değil, bir eşiğin geçilmesini bildirir. Belini doğrultmak da yeniden durumunu düzeltmeyi anlatır; ayağı düze basmak ise bunu yolun düzlüğe çıkması görüntüsüyle verir.
Örnek Cümleler
- Yıllar sonra düzenli bir işe girince onun da ayağı düze bastı.
- Borçları kapatıp evi de alınca bütün ailenin ayağı düze bastı.
- Çocuklar iş güç sahibi olunca anne babanın ayağı düze bastı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kişi için kurulabileceği gibi bir aile, bir esnaf ya da küçük bir işletme için de kurulur: esnafın ayağı düze bastı, köyün ayağı düze bastı. Ayağı düze basan, her durumda güçlükleri geride bırakan taraftır.
Sıfattan yapılmış bir addır; düz zemin yerine tek sözcük kullanılır. Yönelme eki de ayağın vardığı yeri gösterir. Basmak fiili dokunmayı değil, ağırlığını verecek kadar güvenmeyi bildirir. Bu üç öge birleşince kalıp bir eşiği adlandırır.
Güvenle basılan, adımın kaymadığı yeri karşılar. Yokuşta ve taşlıkta her adım dikkat ister; düzde ise yürüyüş rahatlar. Kalıp bu farkı hayattaki güçlüklerin geride kaldığı ana uygular; bu an, uzun bir yokuşun bittiği yerdir.