Anlamı
asil insanla beraber bulunmak her şartta faydalıdır, en iyi şartları önüne getirse bile kötü ve bayağı insandan kaçmak gerekir.
Detaylı Açıklama
Asil ile taş taşı, bedasıl ile yeme aşı atasözü, asil insanla beraber bulunmanın her şartta faydalı olduğunu, en iyi şartları önüne getirse bile kötü ve bayağı insandan kaçmak gerektiğini anlatır. Söz iki buyruğu karşı karşıya koyar: biri en ağır işi, öteki en rahat sofrayı gösterir. Taş taşımak zahmetin, aş yemek ise nimetin karşılığıdır. Atasözü ölçüyü işin ağırlığına değil, birlikte olunan kimsenin niteliğine bağlar. Asil kimseyle çekilen zahmet zarar getirmez; bedasıl, yani soyu kötü kimseyle paylaşılan nimet ise sonunda insanı sıkıntıya sokar. Söz arkadaş, ortak ve komşu seçiminde ölçü verir. Kötü kimsenin niçin zarar vereceği ise atasözünde ayrıca açıklanmaz. Söz iki buyruğu birden verdiği için tek bir seçimi değil, genel bir ölçüyü bildirir.
Örnek Cümleler
- Zor işi dürüst bir adamla yapmayı yeğlerim; asil ile taş taşı, bedasıl ile yeme aşı.
- Soysuz komşunun ziyafetine gitmektense dostumun tarlasında çalışırım; asil ile taş taşı, bedasıl ile yeme aşı.
- Kazancı çok diye o ortaklığa girdi, bir yıl sonra adı da parası da gitti; asil ile taş taşı, bedasıl ile yeme aşı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Birincisi iyi kimseyle zahmete bile katlanmayı, ikincisi kötü kimseyle kazanca bile ortak olmamayı öğütler. İki yarı ile ile bağlanır: asil ile, bedasıl ile. Buyruklardan biri olumlu, öteki olumsuzdur.
Soyu kötü, aslı bayağı kimseyi. Sözcük asil sözcüğünün karşıtı olarak kurulmuştur; bed öneki kötü anlamı katar. İki sözcük yan yana konunca karşıtlık sesle de duyulur; sebebi ise sözde açıklanmaz.
Arkadaş, ortak ve komşu seçiminde. Bakılacak şey elde edilecek rahatlık değil, birlikte olunan kimsedir; söz niteliği çıkarın önüne koyar. Ölçü tek ve açıktır; gerekçesi ise sözde aranmaz.