Anlamı
güçlü kimsenin korkutucu sözleri, güçsüzü kıpırdayamayacak duruma getirir.
Detaylı Açıklama
Aslan kükrerse atın ayağı kösteklenir atasözü, güçlü kimsenin korkutucu sözlerinin güçsüzü kıpırdayamayacak duruma getirdiğini anlatır. Sözde iki hayvan karşı karşıya konur: kükreyen aslan güçlü olanı, ayağı kösteklenen at ise onun karşısında duran güçsüzü gösterir. Köstek, hayvanın ayağına vurulan bağdır; kösteklenen at yürüyemez. Atasözü bu görüntüyle sözün bile insanı durdurabileceğini bildirir. Ortada bir vuruş, bir dövüş yoktur; yalnız korkutucu bir ses vardır. Güçsüz olan bu ses karşısında hareket edemez duruma gelir. Söz gücün sözle de kullanılabileceğini gösterir. Büyük balık küçük balığı yutar atasözü de güçlünün güçsüzü ezdiğini anlatır; burada ise ezme bir kükremeyle gerçekleşir. Güçlü olanın haklı olup olmadığı da sözde yer almaz; anlatılan yalnız korkutmanın etkisidir. Sözün öznesi kükreyen taraftır, kösteklenen ise onun karşısındaki güçsüzdür.
Örnek Cümleler
- Müdür sesini yükseltince kimse itiraz edemedi; aslan kükrerse atın ayağı kösteklenir.
- Aslan kükrerse atın ayağı kösteklenir; iki lafla hepsini yerine oturttu.
- Karşısında öyle bir konuştu ki çocuk donup kaldı; aslan kükrerse atın ayağı kösteklenir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Kükreyen aslan üstün olan tarafı, ayağı bağlanan at ise güçsüzü. Söz şart kipiyle kurulur: kükrerse denir. Sonuç bir sebebe bağlanmış olur; ortada bir vuruş değil, yalnız ses vardır.
Yoktur. Aslan yalnız kükrer, dövüş ya da vuruş anlatılmaz. Güçsüz olanı durduran şey bu sestir; güçlünün sesi yeter. Atasözü böylece gücün sözle de gösterilebileceğini, korkutmanın tek başına yettiğini bildirir.
Bildirilmez. Atasözü kıpırdayamaz duruma gelmeyi anlatır; kişinin sonradan ne yaptığı, korkusunu yenip yenmediği söylenmez. Söz o andaki durumu bildirir, sonrasını cümlenin gerisi gösterir. Kıpırdayamamanın ne kadar süreceği de belirtilmez.