Anlamı
işçi, yöneticisinin işten anlayıp anlamadığını bilir ve çalışmalarını ona göre yürütür.
Detaylı Açıklama
At binicisini bilir atasözü, işçinin yöneticisinin işten anlayıp anlamadığını bildiğini ve çalışmalarını ona göre yürüttüğünü anlatır. Söz 'at binicisini tanır' biçiminde de söylenir. Kalıbın dayandığı gözlem attan gelir: hayvan, üstüne binenin usta olup olmadığını anlar ve ona göre davranır. Acemi binicinin altında huysuzlanır, usta binicinin altında yumuşar. Atasözü bu görüntüyü iş hayatına uygular ve iki şey söyler: işçi durumu bilir, ayrıca çalışmasını buna göre yürütür. Sözün öznesi bilen taraftır, yani işçidir; yönetici ise hakkında hüküm verilen kimsedir. Atasözü hükmü işçinin gözünden verir; değerlendiren taraf odur. İşten anlamayan bir amirin durumu tezgâhın başındakinden uzun süre gizli kalmaz. Yeni gelen şefin ilk gün tuzu, ateşi nasıl ayarladığına bakan aşçılar da onu bu yoldan tartar.
Örnek Cümleler
- Yeni ustabaşının işten anlamadığını gören işçiler, işi kendi bildikleri gibi yürütmeye başladı; at binicisini bilir.
- At binicisini bilir; ekip, ustabaşının bildiği kadarına göre düzen kuruyor.
- Müdürün her ayrıntıyı denetlediğini anlayan ekip, raporları eksiksiz hazırlamaya başladı; at binicisini bilir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Bilinen taraf belli olduğu için. Binicisini biçimindeki ek, nesnenin herhangi biri değil, o atın kendi binicisi olduğunu gösterir. İyelik eki de bu bağı kurar. Belirsiz bir nesneyle kurulsaydı hüküm bu kadar kesin olmazdı.
Anlamca fark aranmaz; iki fiil burada birbirinin yerine geçer. Bilmek daha genel bir kavrayışı, tanımak ise ayırt etmeyi anar; atasözünde ikisi de aynı sonuca varır. Cümlenin düzeni de değişmez, yalnız yüklem başkalaşır.
İşçinin gözünden verilir; değerlendiren taraf odur. Atasözü işçiyi yermez, yöneticiyi de doğrudan suçlamaz; yalnız durumun görüldüğünü bildirir. İşçinin buna nasıl karşılık verdiği, gevşeyip gevşemediği ise sözde açılmaz; söz yalnız çalışmasını ona göre yürüttüğünü söyler.