Anlamı
büyüklerinin sözünü tutmayıp onların gösterdikleri yoldan gitmeyenler toplum içinde ziyan olup giderler.
Detaylı Açıklama
Atalar sözünü tutmayanı yabana atarlar atasözü, büyüklerinin sözünü tutmayıp onların gösterdiği yoldan gitmeyenlerin toplum içinde ziyan olup gittiğini anlatır. İki davranış birlikte anılır: sözü tutmamak ve gösterilen yoldan gitmemek. Yabana atmak, değersiz sayıp bir kenara bırakmak demektir; bunu yapan taraf topluluğun kendisidir. Yaban, ıssız yer demektir; oraya atılan şey gözden çıkarılmış olur. Atasözü sonucu da bildirir: böyle kimseler ziyan olup gider. Söz bir uyarı olarak kurulmuştur ve büyüklerini dinlemeyen kimseye yöneliktir. Büyüklerin sözünün her zaman doğru olup olmadığı tartışılmaz; söz o kadar ileri gitmez. Yolun kendisi de sözde çizilmez, yalnız izlenmesi istenir. Kalıp geniş zamanlı kurulmuştur ve sürüp giden bir toplum tutumunu bildirir.
Örnek Cümleler
- Babasının uyarısına kulak asmadı, sonunda kimse arkasında durmadı; atalar sözünü tutmayanı yabana atarlar.
- Öğüt verenleri bir kenara itti, sonunda çevresinde kimse kalmadı; atalar sözünü tutmayanı yabana atarlar.
- Kendi bildiğini okuyup herkesle ters düştü; atalar sözünü tutmayanı yabana atarlar.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki davranış anılır: büyüklerin sözünü tutmamak ve onların gösterdiği yoldan yürümemek. Bunlar birlikte sayılır. Karşılığında da bir sonuç bildirilir; böyle kimseler toplum içinde ziyan olup gider. Bu ziyan olmanın nasıl gerçekleştiği ise açıklanmaz.
Nesnenin belirli olduğunu gösterir. Sıfat-fiil bir kimseyi adlandırır, belirtme eki de onu atmak fiiline nesne yapar. Herhangi biri değil, o davranışı gösteren kimse kastedilir. Adı anılmaz; kişi yalnız yaptığıyla tanımlanmış olur.
Büyüklerin sözünü, öğüdünü karşılar. Atalar sözü başka yerlerde atasözü anlamında da kullanılır; bu kalıpta ise kastedilen, ana babanın ve yaşça büyük olanların verdiği öğüttür. Sözü tutmayan kimse bir atasözüne değil, kendisine yol gösteren büyüklerine karşı gelmiş olur.