Anlamı
söz dinlemeyen hırçın kişi, davranışının büyük zararını görür.
Detaylı Açıklama
Gem almayan atın ölümü yakındır atasözü, söz dinlemeyen, hırçın, ölçüsüz ve başına buyruk kişinin sonunda davranışlarının ağır zararını göreceğini anlatır. Hayvan terbiyesi üzerinden kurulmuş olsa da, asıl hedef insan davranışıdır. At gem kabul etmiyorsa hem kendine hem çevresine zarar verebilir; bu somut durum atasözünde ahlakî bir hükme dönüşür. Söz, öğüt dinlememenin ve sınır tanımamanın sonunda ceza, kayıp ya da çöküş getireceğini söyler. Bu yüzden eğitim, çocuk terbiyesi, yöneticilik ve toplumsal hayat konuşmalarında sık kullanılabilir. Kısacası atasözü, denetlenmeyen hırçınlığın uzun sürmeyeceğini ve büyük zararla sonuçlanacağını açık biçimde bildirir. Atasözünün kalıcılığı da buradan gelir; çünkü davranışla sonuç arasındaki bağı somut ve sarsıcı bir görüntüyle kurar.
Örnek Cümleler
- Dedem kızınca “gem almayan atın ölümü yakındır” deyip susturdu bizi.
- Uyarıları hiçe sayana "gem almayan atın ölümü yakındır" derler, boşuna değil.
- Mahallede herkes onun için gem almayan atın ölümü yakındır diyordu.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, körü körüne boyun eğmeyi değil, ölçüsüz hırçınlığın sonunda zarar doğuracağını anlatır. Yani sınır ve sonuç ilişkisini vurgulayan bir uyarı taşır. Böylece atasözü, davranış ile bedel arasındaki bağı sertçe kurar.
Çünkü atasözü, başına buyrukluğun küçük bir kusur olmadığını, sonunda ağır bir bedel doğurabileceğini göstermek ister. Sertlik, uyarının ciddiyetini artırır. Böylece atasözü, davranış ile bedel arasındaki bağı sertçe kurar.
Gem almamak davranışın hırçın ve denetlenmez yönünü anlatır. Bu atasözü ise o davranışın sonunda görülecek zararı, yani sonucu ve bedeli açıkça söyler. Böylece atasözü, davranış ile bedel arasındaki bağı sertçe kurar.