Anlamı
ateşli silahlarla yapılan atışa son vermek.
Detaylı Açıklama
Ateş kesmek, ateşli silahlarla yapılan atışa son vermektir. Kalıp üç şeyi bir araya getirir: ateşli silah, süren bir atış ve ona son verme. Öznesi atışı yapan taraftır: bir asker, bir birlik, bir taraf. Kalıp bir başlangıcı değil, bir bitişi bildirir. Askerî belgelerde ve haberlerde bu biçimiyle geçer; ateşkes sözcüğü de buradan türemiştir. Emirle verilen komut da aynı sözle kurulur: ateş kes denir. Karşıtı ateş açmaktır; ateş kesmek eylemin sonunu, ateş açmak başını adlandırır. İki taraf da kesebilir, tek taraf da; kalıp bunu ayırmaz. Tatbikat alanında düdük çalınınca atışı bırakan askerler için de aynı kalıp kurulur. Edilgen biçimi de kullanılır: ateş kesildi denir, durduran taraf cümleye girmeyebilir.
Örnek Cümleler
- Emir gelince birlik ateş kesti ve ortalık birden sessizliğe gömüldü.
- İki taraf da ateş kesti, görüşmeler ancak ondan sonra başlayabildi.
- Cephane azalmaya başlayınca ateş kesip yalnızca mevziyi korumakla yetindi birlik.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Silah, sürmekte olan atış ve o atışın durdurulması bir aradadır. Kalıp bir bitişi adlandırır; başlangıç için ateş açmak kullanılır. Öznesi silahı elinde tutan taraftır. Kimin önce durduğu ise cümlede anılmaz.
Kalıp sebebi bildirmez. Komut verilmiş, mermi tükenmiş ya da anlaşmaya varılmış olabilir; hangisi olduğu cümlede anlaşılır. Durmanın süresi de belirtilmez. Çarpışmanın sonunda ne olduğu kalıpta yer almaz.
Vardır; ateş açmak bu kalıbın karşıtıdır. Biri atışın durmasını, öteki başlamasını bildirir. Bir çarpışmada önce ateş açılır, sonra ateş kesilir; sıra budur. Hangi kalıbın kurulacağını olayın hangi anında bulunulduğu belirler.