Anlamı
çok kızmak, çok öfkelenmek.
Detaylı Açıklama
Ateş saçmak, çok kızmak, çok öfkelenmektir. Saçmak fiili öfkenin dışarıya taştığını gösterir; kızgınlık içeride durmaz, kişinin bakışına, yüzüne, sesine ve tavrına birden yayılır. Bu yüzden kalıp, öfkenin görülür hâle geldiği durumları anlatır: karşısındaki tek bir kişi de olabilir, bütün bir oda da. Ateş sözcüğü derecesini yükseltir; ortalık gerilir, kimse yanına yaklaşmak ya da bir şey sormak istemez. Odaya giren birinin hâlinden, henüz tek söz edilmeden durumun anlaşıldığı anlar da bu kalıpla anlatılır. Ani parlamalar kadar bir süre süren gergin hâl için de kullanılır. Kızgınlığın sebebi ve kime yöneldiği kalıpta yer almaz; onları cümlenin geri kalanı söyler. Toplantı masasına dosyayı fırlatıp odadan çıkan bir yöneticinin hâli buna örnektir.
Örnek Cümleler
- Sabah gelen denetim raporunu görünce şef bütün gün ateş saçtı.
- Kapıyı çarpıp içeri giren teyzem ateş saçıyordu, kimse sebebini sormaya cesaret edemedi.
- Antrenör devre arasında soyunma odasında ateş saçtı, oyuncular başını kaldıramadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Belli bir kişiye de yöneltilebilir, ortamdaki herkese de. Kalıp muhatap konusunda bir şart koymaz; anlattığı şey öfkenin büyüklüğü ve dışarıdan görülür olmasıdır. Kime yöneldiği cümlenin geri kalanından anlaşılır.
Hayır. Bakış, yüz ifadesi, hareketlerin sertliği ve sesin tonu da bu deyimin kapsamına girer. Kızgınlığın çevrede hissedilmesi yeterlidir; sesin hiç yükselmediği, ama herkesin gerginliği anladığı anlar için de kurulabilir.
İkisi de çok öfkelenmeyi anlatır ve çoğu yerde birbirinin yerine kullanılabilir. Fark yalnız fiillerin resmindedir: püskürmek dışarı doğru bir boşalmayı, saçmak etrafa yayılmayı çağrıştırır. Anlam derecesi ya da muhatap bakımından aralarında bir ayrım bildirilmez.