Anlamı
bir işin bittiğini veya tehlikenin atlatıldığını anlatan bir söz.
Detaylı Açıklama
Bu söz, tehlikenin, sıkıntının ya da zorlu bir işin geride kaldığını, olayın artık atlatıldığını anlatmak için kullanılır. İçinde rahatlama, derin bir nefes alma ve bazen de iş bitti sayılır düşüncesi vardır. Özellikle endişeli bir bekleyişten sonra olumsuz ihtimalin geçmesi durumunda söylenir. Gündelik dilde küçük bir tehlikeden ciddi bir meselenin çözülmesine kadar geniş alanda kullanılabilir. Bazen hafifçe alaycı veya şakalı bir ton da taşır; çünkü söyleniş biçimi canlı ve halkçadır. Kişi bu sözle hem “atlattık” demek ister hem de yaşanan gerginliğin artık geride kaldığını duyurur. Sonucun olumlu olduğu ya da en azından daha kötüye gitmediği hissi baskındır. Böylece söz, krizin sonrasındaki rahatlama ânını çok doğal bir biçimde dile getirir. Bir tür kapanış cümlesi gibi iş görür.
Örnek Cümleler
- Ameliyat iyi geçince herkes atladı geçti Genç Osman dedi.
- Sınav sonucu açıklanınca kötü ihtimal kalmadı, atladı geçti Genç Osman.
- Araba son anda durdu, vallahi atladı geçti Genç Osman dedik.
Kökeni ve Hikayesi
Rivayete göre söz, halk anlatılarında ve tarihî kahramanlık çağrışımlarında adı geçen Genç Osman etrafında şekillenmiş bir rahatlama nidâsı olarak kalıplaşmıştır. Kesin tarihsel bağ zayıf olsa da sözlü kültürde kurtuluş anını duyuran bir ünlem gibi yaşamıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Tehlike, sıkıntı ya da gergin bekleyiş sona erdiğinde ve olayın atlatıldığı düşünüldüğünde kullanılır. Özellikle endişeli bir bekleyişten sonra olumsuz ihtimalin geçmesi durumunda söylenir.
Rahatlama, ferahlama, bazen de hafif bir neşeyle karışık kurtulmuşluk duygusu vardır. Bu söz, tehlikenin, sıkıntının ya da zorlu bir işin geride kaldığını, olayın artık atlatıldığını anlatmak için kullanılır.
Evet, bağlama göre ciddi olaylarda da söylenebilir; fakat halk dili taşıdığı için tonu çoğu zaman biraz canlı ve gündeliktir.