Anlamı
bir işin bittiğini veya tehlikenin atlatıldığını anlatan bir söz.
Detaylı Açıklama
Bir işin bittiğini veya tehlikenin atlatıldığını anlatan bir sözdür. Gergin bir bekleyişin ardından, korkulan şey gerçekleşmediğinde söylenir; içinde rahatlama ve kapanış duygusu bulunur. Kalıp ünlem gibi kurulur, cümlenin sonuna konur ve konuşma orada biter. Genç Osman adı kalıbın içinde donmuştur; kimden ya da neden söz edilirse edilsin değişmez. Atlayıp geçmek ise bir hendeğin üstünden sıçrayıp öbür yana varmayı çağrıştırır. Söz halk ağzından geldiği için tonu canlıdır ve içinde hafif bir şaka bulunur. Ciddi bir olayın ardından da söylenir; o zaman şakadan çok derin bir nefes alma yerine geçer. Uzun bir davanın sonunu bekleyen bir esnaf da, son sınavını veren bir öğrenci de rahatlamasını bu sözle dile getirebilir.
Örnek Cümleler
- Fren son anda tuttu, araba duvara çarpmadı; atladı geçti Genç Osman.
- Son evrak da imzalandı, dosya kapandı; atladı geçti Genç Osman.
- Tahliller temiz çıktı, ameliyata gerek kalmadı; atladı geçti Genç Osman.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Korkulan şeyin gerçekleşmediği, işin kapandığı anda söylenir. Gergin bekleyiş sona ermiştir; söz bu bitişi duyurur ve konuşmayı da kapatabilir. Bekleyiş ne kadar uzun sürdüyse sözün rahatlığı da o kadar belirgindir.
Hareketin hızını duyurmak için. Atladı ve geçti denseydi arada bir duraklama olurdu; bağlaçsız diziliş iki işi tek bir hamle gibi gösterir. İkisi de görülen geçmiş zamandadır. Ad sona bırakıldığı için cümle de devrik kurulmuş olur.
Sözün tonu yerine göre değişir. Küçük bir korkunun ardından şakayla söylenir; ağır bir haberin iyi sonuçlanmasından sonra ise ses düşer, söz rahatlamanın kendisi olur. Kalıp iki yerde de aynı kalır.