Anlamı
kuşlar avlanmaktan kurtulamazlar, insanlar da hatıra, hayale gelmeyen çeşit çeşit felaketle karşılaşabilirler.
Detaylı Açıklama
Atasözü iki yarısında da aynı kaçınılmazlığı söyler: kuşlar avlanmaktan kurtulamazlar, insanlar da hatıra, hayale gelmeyen çeşit çeşit felaketle karşılaşabilirler. Kuş uçar, kaçar, saklanır; yine de bir gün ava düşer. İnsanın başına gelenler de böyledir, hesapta olmayan işler bir gün kapıyı çalar. Söz bu yüzden hem uyarı hem teselli olarak kurulur: uyarıdır, çünkü kimsenin muaf olmadığını bildirir; tesellidir, çünkü başa geleni kişiye özgü bir talihsizlik saymaz. Ağır bir haber alındığında, olanı karşılamaya çalışan kişinin ağzından çıkar. Felaketin niçin geldiği ya da nasıl önleneceği kalıpta yer almaz. İki yarı da olumsuzla kurulur: gelmeyen kuş da yoktur, gelmeyen iş de. Kalıbın ölçüsü buradan doğar, hiçbir ihtimal dışarıda bırakılmaz.
Örnek Cümleler
- Kimse başına gelmeden anlamıyor; ava gelmez kuş olmaz, başa gelmez iş olmaz.
- Dert yalnız bize uğramış sanma; ava gelmez kuş olmaz, başa gelmez iş olmaz.
- O sağlam adamın böyle yatağa düşeceği kimin aklına gelirdi; ava gelmez kuş olmaz, başa gelmez iş olmaz.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İkisi de kaçınılmazla karşılaşır. Kuş ne kadar uçarsa uçsun bir gün ava düşer; insan da ne kadar dikkatli yaşarsa yaşasın hatırına gelmeyen işlerle karşılaşır. Söz bu ortaklığı kurar.
Olumlu bir hüküm kurar. Ava gelmez kuş olmaz demek, her kuşun bir gün ava geldiğini söylemektir. İki olumsuzun üst üste binmesi yargıyı dolaylı ama daha kesin duyurur. Aynı düzen ikinci yarıda birebir yinelenir.
Olayın kişinin isteği dışında olduğunu katar. Baş sözcüğü burada kişinin kendisini karşılar; iş ona gelir, o işe gitmez. Yönelme eki de yönü dışarıdan içeriye çevirir. Kalıp bu yüzden kimseyi sorumlu tutmaz, olanı bir geliş gibi anar.