Anlamı
var gücüyle bağırmak:
'İspanyol denizcisi hâlâ avaz avaz bağırıyordu.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Avaz avaz bağırmak, var gücüyle bağırmaktır. Avaz, yüksek ses, haykırış demektir; sözcüğün iki kez yinelenmesi sesin şiddetini pekiştirir. Kalıp, kişinin sesini son sınırına kadar yükselttiği durumları anlatır: yardım isteyen, korkan, öfkelenen ya da uzaktakine seslenen kimse için kurulur. Bağırmanın sebebi kalıpta söylenmez, yalnız ölçüsü bildirilir; sebebi cümlenin geri kalanı gösterir. Bağırmak fiili tek başına ölçü bildirmez; ikileme ona derece katar. Dağda kaybolan birini arayan köylüler de avaz avaz bağırarak seslenir. Kalabalık için de kurulabilir; tribün, miting ya da pazar yeri aynı sözle anlatılır. Kalıbın öznesi bağıran kişidir. Ölçü yalnız sesin kendisindedir: ne kadar sürdüğü, işe yarayıp yaramadığı cümlenin geri kalanından anlaşılır.
Örnek Cümleler
- Sokağın ortasında durup avaz avaz bağırmaya başladı, herkes pencereye çıktı.
- Çocuk düşünce avaz avaz bağırmaya başladı, bütün komşular kapıya koştu.
- Tribünler avaz avaz bağırıyordu, golden sonra bütün stadyum yerinden oynadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Zarf görevi görür; bağırmak fiilinin nasıl olduğunu bildirir. Yinelenen sözcük çekim eki almaz, olduğu gibi durur. İkileme bu yüzden tek bir zarf gibi davranır ve arasına başka sözcük girmez. Ayrı ayrı yazılır ama tek sözcük gibi okunur.
Avazı çıktığı kadar söyleyişinde de geçer. Avaz avaz bağırmak bir eylemi anlatır; öteki kalıp ise yalnız o eylemin ölçüsünü verir ve başka fiillerle de kurulur: şarkı söylemek, ağlamak, gülmek gibi.
Yönelme ekiyle girer: birine avaz avaz bağırır denir. Kalıp nesne almaz, bağırmak geçişsizdir; muhatap ancak tümleç olarak durur. Tümleç konmadığında da söz kurulur, o zaman ses belli bir kişiye yönelmemiş olur.