Anlamı
çok yüksek sesle:
'Avazı çıktığı kadar haykırmak istiyordu.' -P. Safa.
Detaylı Açıklama
Avazı çıktığı kadar, bir kişinin olabilecek en yüksek sesle bağırdığını, haykırdığını ya da sesini son sınırına kadar kullandığını anlatır. Bu ifade yalnızca ses yüksekliğini değil, o anki duygunun yoğunluğunu da taşır. İnsan bazen korkudan, bazen öfkeden, bazen sevinçten, bazen yardım istemek için avazı çıktığı kadar seslenir. Bu yüzden deyim, sadece bağırmanın teknik derecesini değil, iç baskının dışarı taşmasını da gösterir. Çok güçlü bir beden ve ses eforu hissi verir. Özellikle edebî anlatımda ve günlük konuşmada dramatik etki yaratır; çünkü duyan kişi hemen sınırlarını zorlayan bir ses sahnesi hayal eder. Birine ulaşmak, kendini duyurmak veya içindeki duyguyu patlatmak için bütün gücünü sese dönüştüren insan davranışını kısa ve etkili biçimde toplar. Sakin bir seslenişle ilgisi yoktur; burada artık ölçülü konuşma aşılmıştır. İfade, insanın sesini değil, sesinin ardındaki duygusal baskıyı görünür kılar. Bu nedenle hem korku hem öfke hem de çaresizlik anlarında çok kuvvetli bir anlatım aracı olarak kullanılır.
Örnek Cümleler
- Yardım istemek için avazı çıktığı kadar bağırdı.
- Sevincinden avazı çıktığı kadar şarkı söylüyordu.
- Kalabalığa avazı çıktığı kadar seslendi ama kimse dönmedi.
Kökeni ve Hikayesi
Rivayete göre 'avaz' sözcüğü Farsça kökenli olup Osmanlı Türkçesinde ses, seda anlamıyla yaygın biçimde kullanılmıştır. Bu tarihsel kelime mirası, 'avazı çıktığı kadar' kalıbını yüksek sesin güçlü anlatımlarından biri haline getirmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Birinin çok yüksek sesle bağırdığı, haykırdığı, çağırdığı veya sesini sonuna kadar kullandığı durumlarda kullanılır. Özellikle edebî anlatımda ve günlük konuşmada dramatik etki yaratır; çünkü duyan kişi hemen sınırlarını zorlayan bir ses sahnesi hayal eder.
Hayır, korku, sevinç, çaresizlik, yardım isteme ya da coşku gibi farklı duygularla da kullanılabilir. Bu yüzden deyim, sadece bağırmanın teknik derecesini değil, iç baskının dışarı taşmasını da gösterir.
Çünkü yalnızca ses yüksekliğini değil, insanın bütün gücünü ve duygusunu sese yüklediği anı da anlatır.