Anlamı
bir kişi başkasını alt etmek için çeşit çeşit ustalık kullanır ama karşısındaki de yenilmemek için türlü önlemler alır.
Detaylı Açıklama
Atasözü avcı ile ayıyı karşı karşıya koyar. Avcı tuzak kurar, iz sürer, yem koyar; ayı da kaçacak yolu, saklanacak yeri, dönüp saldıracağı anı bilir. Söylenen şudur: bir kişi başkasını alt etmek için çeşit çeşit ustalık kullanır ama karşısındaki de yenilmemek için türlü önlemler alır. Ölçü karşılıklıdır, hile arttıkça önlem de artar. Söz, karşısındakini kolay lokma sanan birine hatırlatma olarak da söylenebilir. Kimin kazanacağı kalıpta bildirilmez; yalnız iki tarafın da elinin boş olmadığı anlatılır. Sözün ilk yarısı hile yerine al sözcüğüyle de kurulur, anlam değişmez. İki cambaz bir ipte oynamaz sözü de benzer bir denklikten söz eder: kurnazlıkta eşit olanlar birbirini aldatamaz.
Örnek Cümleler
- Satrançta hoca vezirini yem diye ortaya sürdü, ama öğrencisi rok yapıp şahını çoktan korumaya almıştı; avcı ne kadar hile bilse ayı o kadar yol bilir.
- Satıcı arabanın kusurlarını gizlemeye çalıştı, ama alıcı ustasını da yanında getirmişti; avcı ne kadar hile bilse ayı o kadar yol bilir.
- İhaleyi kurgulamışlardı ama karşı firma hazırlıklıydı; avcı ne kadar hile bilse ayı o kadar yol bilir.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İki yarıyı denk tutar. Birincisi ölçüyü açar, ikincisi aynı ölçüyü karşı tarafa taşır; artış birinde olursa ötekinde de olur. Bu karşılıklı yapı olmasaydı söz yalnız iki ayrı bilgiyi sıralamış olurdu.
Hile, üstünlük kurmak için kurulan oyunu ve taktiği karşılar; yol ise buna karşı bulunan çıkışı, kaçacak deliği, alınan önlemi. İkisi aynı mücadelenin iki yüzüdür; biri saldırıyı, öteki savunmayı adlandırır.
Birinci yarı şart kipiyle bir varsayım kurar: bilse. İkinci yarı ise geniş zamanla karşılık verir: bilir. Böylece avcının hilesi bir olasılık olarak anılır, ayının yol bilmesi ise genel bir bilgi gibi söylenir; karşılık, varsayımdan daha sağlam durur.