Anlamı
pek küçük, dar (yer).
Detaylı Açıklama
Avuç içi kadar, bir yerin pek küçük ve dar olduğunu anlatır. Ölçü bedenden alınmıştır, kıyas rakam verilmeden kurulur; bir avucun içi ne kadar yer tutarsa anlatılan yer de o kadar küçük görünür. Yer için söylenir: ev, oda, dükkân, bahçe, mutfak. Kalıp sıfat gibi çalışır, adın önüne gelir ve onun darlığını bildirir. İçindeki ton bağlama göre değişir; kimi cümlede yetersizlikten yakınma duyulur, kimi cümlede derli toplu bir küçüklük sevgiyle anılır. Mendil kadar ve nohut oda bakla sofa gibi sözler de aynı darlığı başka görüntülerle anlatır. Karşıt anlamı at koşturacak kadar sözü taşır; biri darlığı, öteki genişliği anlatır ve ikisi de ölçüyü rakamla değil bir görüntüyle verir.
Örnek Cümleler
- Avuç içi kadar bir mutfakta üç kişi birden zor dönüyordu.
- Avuç içi kadar bir dükkânda koca mahallenin bütün işini görüyor.
- Şehirde avuç içi kadar bir daireye servet gibi kira istiyorlar.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Belirtisiz ad tamlamasıdır; avuç sözcüğü ilgi eki almaz. Tamlama bu biçimiyle kalıplaşmıştır. İki sözcük tek bir ad gibi davranır ve kadar edatı bu adın üstüne gelir. Çekim ekleri de tamlamanın sonuna gelir.
Olabilir; ev avuç içi kadar denir. O zaman bir ad cümlesi kurulur ve kalıp yargının kendisini taşır. Adın önüne geldiğinde ise sıfat görevi görür. İki kullanımda da ölçü değişmez; cümledeki yeri başkalaşsa da kalıbın parçaları ayrılmaz.
Benzetme değil, ölçü kurulduğu için. Gibi edatı benzerlik kurar; kadar edatı ise büyüklüğü, miktarı karşılaştırır. Avuç içi gibi denseydi yerin avuca hangi yönden benzediği sorulurdu; kadar ise yalnız büyüklüğü ölçer. Kalıpta bu yüzden kadar kullanılır.