Deyim

Belini Doğrultmak Ne Demek?

Anlamı

yeniden durumunu düzeltmek:
'Belini biraz doğrultmuş, borçlarını ödemiş, daha rahat bir yaşam düzeyine erişmişti.' -M. Mungan.

Detaylı Açıklama

Belini doğrultmak, yeniden durumunu düzeltmektir. Kişi bir sıkıntının, bir yoksulluğun ya da bir kaybın ardından toparlanır. Yeniden sözü, önce iyi olan bir durumun bozulduğunu, sonra düzeldiğini gösterir. Düzelme bir borcun ödenmesi, bir işin açılması ya da bir hastalıktan sonra işe dönülmesiyle gelebilir. Bir aile, bir esnaf ya da bir köy de belini doğrultabilir. Kalıp olumlu bir gelişmeyi haber verir ve bir rahatlama taşır. Kalıp Murathan Mungan'ın bir eserinde de yer alır. Söz bir dilek olarak da kurulabilir: inşallah bu yıl belimizi doğrulturuz. Düzelmenin ölçüsü değişebilir; kişi eski durumuna tam dönmese de nefes alacak kadar toparlanmış olabilir. Kalıp bir yıkımın değil, onun ardından gelen toparlanmanın sözüdür.

Örnek Cümleler

  1. Selde tarlası sular altında kalan çiftçi, iki yıl sonra ancak belini doğrultabildi.
  2. Salgında kepenk indiren lokanta, yeni menüsüyle müşterisini geri kazanıp belini doğrulttu.
  3. Babalarını erken kaybeden kardeşler, ağabeylerinin açtığı dükkân sayesinde bellerini doğrulttu.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Murathan Mungan'ın cümlesinde kişi belini biraz doğrultmuş, borçlarını ödemiş ve daha rahat bir yaşam düzeyine erişmiştir. Burada doğrulmak, borçtan kurtulmak ve geçimi rahatlatmak demektir. Biraz sözcüğü de düzelmenin henüz tamamlanmadığını sezdirir.

Karıştırılmamalı. Belini vermek bir duvara ya da bir ağaca dayanmak, yaslanmaktır. Belini doğrultmak ise sıkıntıdan sonra durumunu düzeltmektir. İkisinde de bel anılır ama biri bedenin duruşunu, öteki bir hayatın gidişini anlatır.

Eğilerek çalışan biri işini bitirip gövdesini dikleştirdiğinde de belini doğrultur: bahçede yarım saat ot yolduktan sonra belini doğrulttu. Kalıbın mecaz anlamı bu görüntüden gelir; dik duran gövde, toparlanan bir hayatın simgesi olur.