Anlamı
bir gerçeği anlayarak aklı başına gelmek.
Detaylı Açıklama
Ayağı suya ermek, bir gerçeği anlayarak aklı başına gelmektir. Anlatılan şey yeni bir bilgi öğrenmek değil, önceden görülmeyeni sonunda görmektir. Kişi aldandığını, hesabının tutmadığını ya da işin sandığı gibi olmadığını anlar ve davranışını buna göre değiştirir. Söz, yanlış bir inanca, boş bir umuda ya da bir aldatmacaya dayanan hâlin sona erdiğini bildirir; yerini gerçeğin açık görülmesi alır. Gerçeği görmesi için birinin ona anlatması gerekmez, kendi yaşadığı da yetebilir. Öznesi ayaktır, aklı başına gelen kişi ise onun sahibidir. Aynı söz ayakları suya ermek biçiminde de kurulur. Aklı başına gelmek ve gözü açılmak da yakın bir uyanışı anlatır. Anlaşılan şeyin ne olduğu cümlenin geri kalanında söylenir.
Örnek Cümleler
- Kandırıldığını fark edince nihayet ayağı suya erdi ama geç kalmıştı.
- İşin ciddiyetini gördükten sonra ayağı suya erdi, sözleşmeyi baştan okudu.
- Borçlar üst üste binince ayakları suya erdi, harcamayı hemen kesti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ulaşmak, değmek anlamındadır. Ayak suya ulaşmış, kişi de sonunda gerçeğe ulaşmıştır. Aklı ermek sözünde de aynı fiil kavramayı bildirir; bu kalıpta kavrayış ayağın suya değmesiyle anlatılır. Fiil hem somut hem soyut bir varışı taşır.
Zarar görüldükten sonra da kurulabilir, bir uyarı üzerine vaktinde de. Kandırılan bir ortak, boşa para harcayan bir genç ya da sözüne güvendiği birinden hayal kırıklığına uğrayan kişi için söylenebilir; söz uyanışın geç ya da erken olduğunu ayırmaz.
Yönelme eki suyun varılan yer olduğunu gösterir: ayak suya ulaşmıştır. Aynı ek ermek fiilinin başka kullanımlarında da görülür: muradına ermek, bir yaşa ermek. Fiil bir yöne ulaşmayı anlattığı için ek kalıptan düşmez.