Anlamı
1) dinç olmak, canlı olmak:
'Enişte, delikanlıları gölgede bırakacak kadar çalıştı; hâlâ ayak üstünde.' -S. M. Alus. 2) iş görür durumda olmak.
Detaylı Açıklama
Ayak üstünde olmak deyimi, bir kişinin dinç, canlı, güçlü ve hala iş görebilir durumda olduğunu anlatır. Bu kullanım sadece fiziksel olarak ayakta durmayı değil, yorgunluk veya zorluğa rağmen gücünü korumayı ifade eder. Bazen yaşına göre hala zinde olanlar için, bazen de uzun sureli iş yukune rağmen dayanıklı kalanlar için kullanılır. Deyimin ikinci anlamı, bir şeyin hala işler ve kullanılır halde bulunmasıdır. Dolayısıyla hem insanlar hem de sistemler için kullanılabilir. Günlük dilde özellikle takdir tonu taşır; çünkü kişi beklenenden daha diri, dayanıklı veya işlevseldir. Söylendiği yerde “hala gücü yerinde” mesajı verilir. Halk dilinde yaşlılık, çalışkanlık ve direnclilik gibi kavramlarla sıkça ilişkilendirilir. Deyim, hayatın içindeki dayanıklılık duygusunu yalın ama olumlu bir şekilde dile getirir. Bir kişinin ya da şeyin cokus halinde değil, tersine hala ayakta ve faal olduğunu bildiren canlı kullanımlardan biridir.
Örnek Cümleler
- Bunca işe rağmen hala ayak üstünde.
- Seksen yaşında ama hâlâ ayak üstünde; her gün yürüyüş yapıyor, gazetesini okuyor.
- Doksanında dedem hâlâ ayak üstünde; her sabah bahçede dolaşıyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Dinç olma, dayanıklılık, canlılık ve hala görev yapabilir durumda bulunma halini vurgular. Bu kullanım sadece fiziksel olarak ayakta durmayı değil, yorgunluk veya zorluğa rağmen gücünü korumayı ifade eder.
Evet, mecazı olarak hala işler durumda olan duzenekler, kurumlar veya sistemler için de kullanılabilir. Deyimin ikinci anlamı, bir şeyin hala işler ve kullanılır halde bulunmasıdır.
Çünkü yıpranma ya da bitkinlik beklenen yerde gücünü koruyabilmeyi ve ayakta kalabilmeyi takdir eden bir toni vardır.