Anlamı
bir işe yaramadığı hâlde herkesin işine engel olacak bir biçimde ortalıkta dolaşmak.
Detaylı Açıklama
Ayakaltında dolaşmak, bir işe yaramadığı hâlde herkesin işine engel olacak biçimde ortalıkta dolaşmaktır. Kalıpta iki yan bulunur: yararsızlık ve engel olma. Kişi ne yardım eder ne de çekilir; çalışanların arasında durur, yolu kapatır, tam geçilecek yerde bulunur. Söz bu yüzden yakınma ve sitem taşır ve çoğu kez işi yetiştirmeye çalışan kişinin ağzından duyulur. Mutfakta, şantiyede, dükkânda, taşınma gününde geçer; dar yerde çalışan kalabalık bu sözü sık kurar. Öznesi ortalıkta dolaşan kişidir; ondan yakınan taraf ise cümlede ayrıca anılır. Kalıp kötü niyet yüklemez, yalnız yersizliği bildirir. Kişinin bunu isteyerek yapıp yapmadığı, sonradan çekilip çekilmediği söylenmez. Ayakaltı burada hem geçiş yerini hem de gereksiz bulunmayı duyurur.
Örnek Cümleler
- Bütün gün ayakaltında dolaştı, bir tek sandığı bile taşımaya yanaşmadı.
- Mutfakta ayakaltında dolaşma da git salondaki sofrayı bir an önce hazırla.
- Şantiyede ayakaltında dolaşan çırağı ustabaşı depoya gönderip eline iş verdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yararsızlık ile engel olma birleşir. Kişi ne işe yarar ne de çekilir; durduğu yer tam geçilecek yerdir. Yalnız işsiz durmak ya da yalnız yolu kapatmak bu sözü doğurmaz, ikisi bir arada bulunur.
Yüklenmez. Kalıp yersizliği bildirir, kasıt aramaz; kişi bilerek de engellemiş olabilir, hiç farkında olmadan da. Söylendiği yerde suçlamadan çok sabırsızlık ile yakınma duyulur, arkasından da bir iş buyurulur.
Belli bir yöne gitmemeyi bildirir. Kişi bir işe yönelmiş değildir; gidip gelir, durur, yine yürür. Fiilin bu amaçsızlığı kalıbın yergisini kurar. Yürümek ya da durmak denseydi aynı ton çıkmazdı.