Anlamı
çok sevinmek.
Detaylı Açıklama
Ayakları yere değmemek, çok sevinmektir. Kalıp sevincin bedene vurduğu anı resmeder: kişi öyle hafiflemiştir ki yürürken yere basmıyor, havada gidiyor gibidir. Öznesi ayaklardır, sevinen kişi ise onların sahibidir. Sevincin sebebi kalıpta yer almaz; iyi bir haber, beklenen bir kavuşma, kazanılan bir sınav ya da doğan bir çocuk olabilir. Söz çoğu kez dışarıdan bakan biri tarafından kurulur, ama kişi kendi hâlini de böyle anlatabilir. Sevincin ne kadar sürdüğü bildirilmez; kalıp o anki taşkınlığı verir, sonrasını cümle söyler. Benzer söyleyişler sevinci yine bedende gösterir: etekleri zil çalmak, havalara uçmak, sevinçten uçmak. Abartı sözün kendi ölçüsüdür; gerçekten havada yürümek anlatılmaz, anlatılan duygunun büyüklüğüdür.
Örnek Cümleler
- Sınavı kazandığını duyunca ayakları yere değmedi, bütün mahalleye müjdeyi verdi.
- Oğlu askerden döneceği gün kadının ayakları yere değmiyor, durmadan konuşuyordu.
- Tapuyu eline alınca ayakları yere değmedi, doğruca komşulara müjdeye koştu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kurulmaz; kalıp yalnız olumsuz biçimde yaşar. Ayakları yere değiyor dendiğinde ortada bir deyim kalmaz, düz bir cümle olur. Olumsuzluk sözün içine yerleşmiştir ve anlamı o taşır. Ek ayrılsa geriye deyim değil, düz bir gözlem kalır.
Değmenin hangi noktada olmadığını gösterir. Yönelme eki ayakla yer arasındaki bağı kurar, sonra olumsuzluk o bağı keser. Ek düşseydi cümle eksik kalır, değmemek fiili bir yere bağlanamazdı.
Şimdiki zamanla kurulduğunda sevinç o sırada sürmektedir: ayakları yere değmiyor denir. Görülen geçmiş zamanla söylendiğinde anlatılan an geride kalmış olur. Geniş zaman ise kalıbı bir huy gibi gösterdiği için seyrek seçilir.