Anlamı
1) soğukta kalmak; 2) argo boş yere beklemek; 3) argo eline bir şey geçmemek.
Detaylı Açıklama
Ayazda kalmak üç durumu karşılar. Birincisi düz anlamdır: soğukta kalmak. İkincisi argoda boş yere beklemektir; üçüncüsü yine argoda eline bir şey geçmemektir. Üçünü bağlayan şey açıkta, korumasız ve karşılıksız kalmaktır: soğukta kalan kişi nasıl üşürse, bekleyip de sonuç alamayan kişi de aynı boşlukta kalır. Birinci anlam kışın, dışarıda geçen bekleyişlerde duyulur. Argo anlamlar paylaşımda, bahiste, iş bölüşümünde geçer; herkes payını almış, bir kişi açıkta kalmıştır. Sözde yakınma ve kırgınlık vardır. Anlamı, cümlede nelerin anıldığı belli eder: hava mı, bekleyiş mi, pay mı anlatılmaktadır. Argo anlamlarda söz daha sert, daha alaycı duyulur. Argo anlamlarda çoğu kez birinci çoğul kişiyle, ortak bir yakınma olarak söylenir: ayazda kaldık denir.
Örnek Cümleler
- Bütün gece istasyonda ayazda kaldık, ilk tren ancak sabah geldi.
- Sözleşme imzalanırken herkes payını aldı, en çok çalışan ayazda kaldı.
- İki saat bekledim, adam gelmedi; boşuna ayazda kalmış oldum sonunda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İstem dışı bir durumu bildirir. Kişi orada durmayı seçmemiş, öyle bırakılmıştır; fiil bu çaresizliği taşır. Durmak ya da beklemek denseydi tercih anlamı doğardı. Üç anlamda da bu istem dışılık korunur.
Paylaşımda, bahiste ve iş bölüşümünde geçer. Pay dağıtılmış, bir kişiye bir şey düşmemiştir; ya da uzun bir bekleyişin karşılığı hiç çıkmamıştır. Sözde bu yüzden kırgınlık ve yakınma duyulur.
Seyrek yaşar; ayazda kalmadım dendiğinde söz deyim olmaktan çıkar ve düz bir bildirime döner. Kalıp olumlu biçimiyle yerleşmiştir, çünkü anlattığı şey bir yoksunluktur. Yoksunluğun karşıtı başka sözler gerektirir.