Anlamı
gece açıkta yatmak, geceyi açıkta geçirmek.
Detaylı Açıklama
Aydedeye misafir olmak, gece açıkta yatmak, geceyi açıkta geçirmektir. Kalıp acı bir durumu yumuşak bir sözle anlatır: başını sokacak yeri olmayan kişi, gökyüzünün ve ayın konuğu sayılır. Aydede, halk dilinde aya verilen sevecen addır; çocuk diline ait bu sözcük, sahnenin sertliğini örter. Söz yolda kalan, evsiz kalan, parası bitmiş ya da kapıda bırakılmış kişiler için kurulur. İçinde hem acıma hem de buruk bir gülümseme bulunur; kişi kendi durumunu anlatırken de kullanabilir. Misafir sözcüğü ağırlanmayı çağrıştırır, oysa ortada ağırlayan yoktur; kalıbın acısı bu tersliktedir. Çoğu kez geçmiş zamanla, yaşanmış bir geceyi anlatırken kurulur; şaka ile acının arası ses tonuyla ayrılır. Bir gece için de kurulur, günlerce süren bir açıkta kalış için de.
Örnek Cümleler
- Otel bulamayınca o gece aydedeye misafir olduk, sabahı parkta ettik.
- Kirayı ödeyemeyen aile bir süre aydedeye misafir olmak zorunda kaldı.
- Son otobüsü kaçırınca aydedeye misafir olacağını anlayıp kalın bir battaniye aradı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki addan kurulmuş birleşik bir sözcüktür ve bitişik yazılır. Bir akrabalık sözcüğü göğe taşınmış, gök cismine yakınlık yüklenmiştir. Birleşme olmasaydı kalıp bu yumuşaklığı taşımaz, sahne olduğu gibi sert kalırdı.
Konukluğun kime yapıldığını gösterir: aydedeye. Ek, ağırlayan tarafı gökyüzüne bağlar; oysa orada karşılayan kimse yoktur. Ek düşseydi konukluk havada kalır, kimin konuğu olunduğu söylenmemiş olurdu. Ekin taşıdığı yön yukarıya doğrudur.
Bir duruma girmeyi katar; misafir etmek değil, misafir olmak denir. Fiil işi yapanı değil, o hâle düşeni öne çıkarır. Kişi konukluğu seçmemiştir, kendini o durumda bulmuştur. Etmek biçimiyle kurulsaydı ağırlayan bir taraf aranırdı.