Anlamı
iri yarı, cüsseli, güçlü (kimse).
Detaylı Açıklama
Aygır gibi, iri yarı, cüsseli, güçlü kimse için söylenen bir benzetmedir. Aygır, damızlık erkek attır; iriliği ve gücüyle bilinir, bu yüzden benzetme doğrudan bedene bakar. Kalıp boy, gövde ve güç arasından hangisi göze çarpıyorsa onu duyurur. Çoğu kez erkekler için kurulur ve ağır işlerin, güreşin, yük taşımanın anıldığı cümlelerde geçer. Söyleyenin tonuna göre övgü de olabilir, kabalık da; hayvan adıyla kurulan benzetmeler kişiye söylendiğinde incitici duyulabilir, bu yüzden teklifsiz konuşmanın dışında dikkatli kullanılır. Benzetmenin ölçüsü yalnız bedendir; kişinin huyu, becerisi ya da çalışkanlığı hakkında bir şey söylenmez. Kalıp yalnız ilk bakıştaki izlenimi aktarır, kişiyi başka bir yönden ölçüp biçmez. Gücün ne işte kullanıldığı da cümlede ayrıca belirtilir.
Örnek Cümleler
- Aygır gibi bir delikanlı, çuvalları tek başına omuzlayıp kamyona attı.
- Güreşe çıkan aygır gibi adamı görünce kalabalıktan bir uğultu yükseldi.
- Aygır gibi büyümüş, geçen yıl aldığımız ceket şimdiden dar geliyor.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Yalnız bedeni ölçer: boyu, omuz genişliğini, gücü ve dayanıklılığı. Huy, beceri ve çalışkanlık üzerine hiçbir yargı içermez; bunların hepsi cümlenin geri kalanında ayrıca söylenir. Kalıbın gördüğü tek şey dıştan gelen izlenimdir.
Sıfat ya da yüklem olarak durur: aygır gibi bir adam denir, adam aygır gibi de denir. İki kullanımda da ölçü aynı kalır. Ad tamlamasının içine girmez; doğrudan kişiyi niteler.
Ölçü değişirdi; at boyu ve hızı, aygır ise iriliği ile gücü duyurur. Sözcük daha dar bir görüntü verdiği için benzetme de keskinleşir. Sözcük değiştirildiğinde benzetmenin yönü kayar.