Anlamı
bir şeyin en iyisine alıştıktan sonra ondan aşağı olanlar beni ilgilendirmez.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, bir şeyin en iyisine alıştıktan sonra ondan aşağı olanların ilgilendirmediğini söyler. Ayı gördüm, yıldıza minnetim yok biçiminde de söylenir. Benzetme gökyüzünden alınır: ay gecenin en parlak ışığıdır, yıldız onun yanında sönük kalır. Ayı görmüş kişi artık yıldıza bakmaz. Söz bir seçimin ardından, daha aşağısı önerildiğinde kurulur; içinde gönül tokluğu da vardır, burnu büyüklük de. Hangisinin duyulacağı söyleyenin tavrına ve dinleyenin yerine bağlıdır. Atasözü ölçüyü kişinin kendi gördüğüne bağlar: en iyi olan herkese göre değişebilir. Geri çevrilen şeyin gerçekte değersiz olup olmadığı tartışılmaz; anlatılan, karşılaştırmanın kişide bıraktığı sonuçtur. Söz çoğu kez bir teklif geri çevrilirken, gerekçe yerine kurulur ve tartışmayı da kapatmış olur.
Örnek Cümleler
- O tezgâhın işçiliğini gördükten sonra ucuzunu beğenmedi: ayı gördüm, yıldıza itibarım yok.
- Ayı gördüm, yıldıza itibarım yok deyip teklifi geri çevirdi, eskisinde kaldı.
- İyi bir okulda okuyunca ayı gördüm, yıldıza itibarım yok havasına girdi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Ay en iyisini, yıldız ondan aşağı olanı karşılar. Gecenin en parlağı aydır; yıldız onun yanında sönük görünür. Atasözü bu apaçık farkı seçim yapan kişinin ölçüsü hâline getirir.
Birinci tekil kişiyle: gördüm, itibarım yok denir. Kişi kendi adına konuşur; başkası için bu kalıp kurulmaz. Bu çekim sözü genel bir yargı olmaktan çıkarıp doğrudan bir bildirime çevirir.
Kişinin kendi gördüğüne göre belirlenir; atasözü herkes için geçerli bir sıra koymaz. Birinin ay saydığını bir başkası yıldız sayabilir; bu yüzden ölçü kişiden kişiye, hatta yıldan yıla değişebilir.