Anlamı
1) dümdüz ve parlak; 2) kımıltısız, durgun (deniz).
Detaylı Açıklama
Ayna gibi iki durumu karşılar. Birincisi dümdüz ve parlak olmaktır; ikincisi denizin kımıltısız, durgun olmasıdır. Ayna, ışığı olduğu gibi geri veren düz bir camdır; benzetme onun yüzünden doğar. Birinci anlamda söz bir yüzeyin durumunu bildirir; düzlüğü ile parlaklığı bir arada anar. İkinci anlam yalnız deniz için kurulur; başka bir şeyin kımıltısızlığı böyle anlatılmaz. İki kullanımda da ortak olan pürüzsüzlüktür. Birinci anlam parlaklığı da içine alır: hem düz hem parlak olan şey ayna gibidir. Söz bir durumu anlatır, süresini değil; denizin akşama kadar böyle kalıp kalmayacağı bilinmez. Kalıp yalnız gördüğünü bildirir; o düzgünlüğün nasıl sağlandığı ayrıca anlatılır. Neyin ayna gibi olduğu cümlede söylenir. Gibi edatı düşmez; ayna oldu biçimi bu anlamı vermez.
Örnek Cümleler
- Tekne limandan çıktığında deniz ayna gibiydi, motorun sesi bile duyulmuyordu.
- Masayı öyle bir cilalamış ki ayna gibi olmuş, insan yüzünü görüyor.
- Yeni dökülen asfalt ayna gibiydi, tekerlek sesi bile değişti bu yolda.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Aynanın yüzüdür: hiç pürüzü olmayan, düz duran ve üstüne düşeni olduğu gibi geri gösteren bir satıh. Kalıp bu üç özelliği birden alır ve benzetilen şeyin düzgünlüğünü anlatmak için kullanır.
Hava durgunken su yüzü kımıltısız kalır, gökyüzü orada olduğu gibi yansır; işte o deniz için ayna gibi denir. Dalga yoksa yüzey de aynanın yüzü gibi düz durur, benzetme buradan doğar.
Çoğu kez övgüyle söylenir; anlatılan şey temizliktir, bakımdır ya da havanın durgunluğudur. Parlayan bir masa, tertemiz bir cam, yeni dökülmüş bir yol bu sözle beğenilir, harcanan emek de anılmış olur.