Anlamı
topluluktan ayrılıp kendi başına iş yapmak.
Detaylı Açıklama
Ayrı baş çekmek, topluluktan ayrılıp kendi başına iş yapmaktır. Kalıpta bir topluluk ve ondan kopan bir kişi ya da küçük bir öbek vardır. Baş burada öne düşen, yolu belirleyen kişiyi karşılar. Çekmek fiili sürüklemeyi, arkasından götürmeyi de içine alır; ayrılan kişi yalnız gitmeyebilir. Kalıp bir kişi için de, küçük bir öbek için de kurulur. Ayrılan taraf çoğu kez azınlıktır; topluluğun geri kalanı yerinde durur. Ayrılan kişinin haklı olup olmadığı kalıpta tartışılmaz; anlatılan tek şey, ortak yoldan çıkılmış olmasıdır. Olumsuz biçimi de kurulur: kimse ayrı baş çekmedi denince birliğin korunduğu anlatılır. Ayrılmanın sebebi ile sonucu anlatının devamında belli olur; kimin kimden koptuğu da açıkça söylenir.
Örnek Cümleler
- Kooperatifte ayrı baş çekince ürününü kendi satmaya başladı, ortaklar buna çok kızdı.
- Üç üye ayrı baş çekti, dernek ikiye bölünüp iki ayrı liste çıkardı.
- Kardeşler dükkânı birlikte yürütemedi; küçük olan ayrı baş çekmeyi seçti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Baş çekmek öncülük etmektir; buradaki söyleyiş ise topluluğun yolundan çıkıp kendi yönünde öne geçmeyi anlatır. Birincisinde topluluk arkadadır ve birlikte yürünür, ikincisinde topluluk geride bırakılmış, yol ikiye ayrılmıştır.
Çoğu kez taşır, çünkü ortak yürüyüş bozulmuştur ve geride kalanlar bunu bir kopuş sayar. Kimi cümlede ise ayrılan kişinin kendi başına durabilmesi beğenilir; hangisinin geçerli olduğunu söyleyenin hangi tarafta durduğu belirler.
Aile, dernek, parti, kooperatif, esnaf topluluğu gibi birlikte iş yapılan her yer için kurulur. Ortak yan, daha önce birlikte yürünmüş olması ve sonradan yolların ayrılmasıdır; tek başına çalışan için kurulmaz.