Anlamı
1) birbirinden uzakta kalmak:
'Köyümden, şehrimden ayrı düştüm.' -A. Kabaklı. 2) mec. uyuşmamak: Düşüncelerimiz ayrı düşüyor.
Detaylı Açıklama
Ayrı düşmek iki durumu karşılar. Birincisi birbirinden uzakta kalmaktır; ikincisi mecazdır ve uyuşmamak demektir. Birinci anlamda araya mesafe girer: kişi memleketinden, ailesinden, sevdiğinden ayrı düşer. Bu ayrılık çoğu kez istenmeden olmuştur; iş, göç, askerlik ya da savaş insanları birbirinden uzaklaştırmıştır. İkinci anlamda mesafe düşüncededir: iki kişinin görüşü birbirini tutmaz, kararları çakışmaz. Düşmek fiili burada bir yere varmayı değil, bir durumda kalmayı anlatır. Ayrı sözcüğü burada hem uzaklığı hem başkalığı karşılar. Kalıp çoğu kez ayrılma ekiyle kurulur: ailesinden, köyünden ayrı düşmek denir. Kimden ya da neyden ayrı düşüldüğü böylece cümlede görünür. Ayrılığın ne kadar sürdüğü, sonunda bir araya gelinip gelinmediği kalıpta söylenmez.
Örnek Cümleler
- Askerlik yıllarında ailesinden ayrı düştü, mektuplar aylarca gecikerek eline geçti.
- Bu konuda arkadaşımla ayrı düştük, ikimiz de kendi bildiğimizi okuduk.
- Göç edince köyünden ayrı düşen adam her bayram geri dönmeye çalışıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Cümledeki ögeye bakılır. Yer, kişi ya da yurt anılıyorsa uzakta kalmak; görüş, karar ya da düşünce anılıyorsa uyuşmamak söz konusudur. İkisinde de araya bir mesafe girmiştir, biri yerdedir öteki düşüncede.
Birinci anlamda istemeden olmayı duyurur: koşullar insanları birbirinden uzaklaştırmıştır, kimse bunu baştan planlamamıştır. İkinci anlamda böyle bir zorunluluk yoktur; görüş ayrılığı bilerek de ortaya konabilir. Fiil her iki kullanımda da varılan durumu bildirir.
Birinci anlamda taşır; memleketten ve sevdiğinden uzak kalmak acıyla anılır, türküler de bu acının üstüne kurulur. İkinci anlamda duygu yükü belirgin biçimde hafifler, söz sıradan bir bildirime dönüşür.