Anlamı
birbirinden hiçbir şey esirgemeyecek durumda olmak, samimi olmak.
Detaylı Açıklama
Ayrısı gayrısı olmamak, birbirinden hiçbir şey esirgemeyecek durumda olmak, samimi olmaktır. Gayrı, başka ve ayrı demektir; ikileme aynı anlamı iki kez söyler. Kalıp iki taraf arasında kurulur, tek kişi için söylenmez. Paylaşılan şey mal olabilir, zaman olabilir, sır olabilir; kalıp hepsini birden anar. Söz çoğu kez övgüyle söylenir ve bu yakınlığın sürekliliğine işaret eder. Akrabalar, eski dostlar, uzun yıllar birlikte çalışanlar için kurulur. Yakınlığın kimler arasında olduğu cümlede söylenir: iki aile, iki dost, iki ortak. Aralarında ayrısı gayrısı yok biçiminde, üçüncü kişilerce de kurulur. Yakınlığın nereden geldiği, ne kadar sürdüğü cümlede anlatılır ve çoğu kez uzun bir geçmişe dayandırılır. Söz uzun süren bir yakınlığı bildirir; yeni tanışanlar için seyrek kurulur.
Örnek Cümleler
- İki ailenin ayrısı gayrısı yok, bayramda tek sofra kurulur hep birlikte.
- Ortaklar yirmi yıldır çalışıyor, aralarında ayrısı gayrısı olmadığı ilk bakışta belli oluyor.
- Komşuyla aramızda ayrısı gayrısı olmadı, evin anahtarı bile birbirimizde durur.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İki yakın anlamlı sözcük yan yana gelir ve olumsuzla kurulur; böylece taraflar arasında hiçbir sınırın kalmadığı bildirilir. Tek sözcükle söylenseydi bu kadar kesin durmazdı, ikileme yakınlığı pekiştirir.
Paylaşılanlarla gösterilir: kapı açıktır, sofra ortaktır, para istendiğinde sorulmaz. Taraflar birbirinden bir şey esirgemez, hesap da tutmaz; sözde bu yüzden açık bir güven bildirimi ve övgü bulunur.
Kullanılmaz; kalıp yalnızca olumsuzla yaşar ve yakınlığı böyle bildirir. Bağ bozulduğunda da olumlusu kurulmaz; araya ayrı gayrı girdi denir. Söyleyiş yön değiştirir ama gövdesi hep olumsuz kalır.