Anlamı
kişi iyi uyuyabilmek için pek az da yememeli, pek çok da.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, kişinin iyi uyuyabilmek için pek az da pek çok da yememesi gerektiğini söyler. İki yarı aynı kuruluşu taşır: biri azı, öteki çoğu anar; atasözü iki yarıyı da aynı sözcükle bitirir, uyur. Az yiyen az uyur denince açlığın uykuyu kısalttığı, çok yiyen güç uyur denince tokluğun uykuya dalmayı ve rahat uyumayı güçleştirdiği bildirilir. Atasözü iki ucu da eleyip ortayı ister. Atasözü yeme ile uykuyu tek cümlede birbirine bağlar; ikisini ayrı ayrı düşünmez. Söz sofrada, geç saatte yenen yemek konuşulurken ve uykusuzluktan yakınana duyulur. Söz yalnız uykuyu anar; başka bir sonucu tartışmaz. İki yarı da tek bir sonuca, uykunun niteliğine bakar. Kimin ne kadar yediği cümlede anlatılır.
Örnek Cümleler
- Gece yarısı tıka basa yeme, az yiyen az uyur, çok yiyen güç uyur.
- Akşam aç yattı, sabaha kadar döndü durdu; az yiyen az uyur, çok yiyen güç uyur.
- Yatmadan iki saat önce sofrayı kaldırırdı; az yiyen az uyur, çok yiyen güç uyur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Uykuya zor dalmak, rahat uyuyamamaktır. Güç sözcüğü burada zorluğu bildirir; uyku büsbütün kaçmaz, rahatsız ve bölük bölük olur. Atasözü bunu çok yemenin sonucu sayar; az yiyende ise uyku kısalır, iki uçta da rahat bir gece yoktur.
Atasözü bunu söylemez. İki ucu gösterir, arasını boş bırakır; ne kadarın az, ne kadarın çok olduğu kişiye ve duruma kalır. Öğüdün gücü de bu esneklikten gelir, herkes kendi ölçüsünü bulur.
Anlatılan uykudur. Ama iki ucu da eleyen kuruluşu yüzünden söz başka aşırılıklar için de anılır; o zaman uyku bir örnek yerine geçmiş olur. Atasözünün kendi konusu yine de sofra ile uykudur.