Anlamı
büyüklük taslamak, çalım satmak, böbürlenmek.
Detaylı Açıklama
Azamet satmak, olduğundan büyük görünmeye çalışmak, büyüklük taslamak, çalım satmak ve böbürlenmek anlamında kullanılan belirgin derecede eleştirel bir deyimdir. Bu sözde insanın gerçek gücü ya da değeri değil, dışarıya verdiği gösterişli görüntü öne çıkar. Kişi konuşmasıyla, tavrıyla, giyinişiyle ya da buyurgan davranışlarıyla çevresine kendini olduğundan daha önemli göstermeye çalışır. Azamet satmak ifadesi bu yapay büyüklüğü açığa vurur. Halk dilinde yalnızca kibri değil, biraz da gösteriş merakını ve içi dolmayan büyüklük iddiasını hedef alır. Bu nedenle çoğu zaman alaycı bir tını taşır. Bir makam sahibi gereksiz sertlik gösterdiğinde, biri malıyla mülküyle böbürlendiğinde ya da sıradan bir durumu abartılı ciddiyetle sunduğunda bu deyim kullanılabilir. “Satmak” fiili de önemlidir; çünkü burada gerçekten sahip olunan büyüklükten çok, çevreye pazarlanan bir azamet vardır. Deyim, kibirli görünüşün sahiciliğini sorgular. Böylece yalnızca büyüklenmeyi değil, bunun ne kadar yapay ve gösterişli olduğunu da bir arada anlatan güçlü bir halk yargısına dönüşür.
Örnek Cümleler
- Daha yeni gelmiş ama şimdiden azamet satmaya başladı.
- Komşunun oğlu yine azamet satmış, mahalle çalkalandı.
- Bu gidişle yakında o da azamet satıyor diye konuştular.
Kökeni ve Hikayesi
Rivayete göre 'azamet' sözcüğü Osmanlı Türkçesinde büyüklük, haşmet ve görkem anlamlarıyla güçlü bir resmî-kültürel çağrışıma sahipti. Günlük dilde buna 'satmak' fiilinin eklenmesiyle, yapay büyüklük gösterisini eleştiren mecazi bir kalıp ortaya çıkmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Gerçek değerden çok, dışarıya büyüklük, önem ve üstünlük satmaya çalışan gösterişli tavrı anlatır. Bir makam sahibi gereksiz sertlik gösterdiğinde, biri malıyla mülküyle böbürlendiğinde ya da sıradan bir durumu abartılı ciddiyetle sunduğunda bu deyim kullanılabilir.
Kibiri içerir ama buna ek olarak çevreye yönelik yapay bir sergileme, çalım ve gösteriş tarafını daha belirgin kılar.
Çünkü kişi sahip olduğu ya da sahipmiş gibi göründüğü büyüklüğü başkalarına sunar, pazarlıyormuş izlenimi verir.