Anlamı
büyüklük taslamak, çalım satmak, böbürlenmek.
Detaylı Açıklama
Azamet satmak, büyüklük taslamak, çalım satmak ve böbürlenmektir. Sözün üç yakın karşılığı vardır: büyüklük taslamak, çalım satmak, böbürlenmek. Kalıp kişinin gerçekten büyük olup olmadığını tartışmaz; tartıştığı şey, büyüklüğün gösterilme biçimidir. Söz açık bir kınama taşır. Kalıp abartılı bir görüntüyü adlandırır. Konuşma, yürüyüş, giyim ve buyurgan tavır bu sözle anılır. Kalıp satmak fiiliyle kurulan öteki söyleyişlerle aynı aileden gelir: çalım satmak, hava satmak. Kalıp bir kerelik bir hareket için de, sürüp giden bir tavır için de kurulur. Azametin gerçek bir dayanağı olup olmadığı cümlede belli olur; kalıp bunu kendisi tartmaz. Kime karşı azamet satıldığı ve bunun nasıl karşılandığı cümlenin geri kalanında anlatılır.
Örnek Cümleler
- Müdür olalı iki gün oldu, şimdiden azamet satmaya başladı koridorda.
- Arabasını kapının önüne çekip azamet sattı, kimse oralı bile olmadı.
- Azamet satacağına işini düzgün yap, dedi ustabaşı; bütün atölye duydu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Azamet ululuk, büyüklük demektir. Satmak fiili ise onu çevreye göstermeyi, ortaya sermeyi bildirir. İkisi bir araya gelince anlatılan şey büyüklüğün kendisi değil, sergilenmesi olur; kalıbın eleştirisi de oraya yönelir.
Yakın durur. İkisi de satmak fiiliyle kurulur ve gösterişi anlatır; azamet satmakta üstünlük iddiası, çalım satmakta ise duruş ve tavır öne çıkar. Çoğu cümlede birbirinin yerini tutar.
Çoğu kez olayı dışarıdan gören birinin ağzından duyulur; söz onu anlatan tarafta kalır. Azamet satan kişinin kendisi bu sözü seyrek kullanır. Bu yüzden kalıpta bir mesafe ve bir yergi sezilir.