Anlamı
coşkun ve heyecana kapılmış kimseyi zapt etmek zordur.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, coşkun ve heyecana kapılmış kimseyi zapt etmenin zor olduğunu söyler. Zapt etmek burada tutmak, dizginlemek demektir. Kalıbın öznesi azmış olan kişidir; onu tutmaya çalışan taraf cümlede anılır. Söz kısa bir karşılaştırma cümlesidir. Kudurmuş sözcüğü kalıba sertliğini verir. Atasözü bir çözüm göstermez, güçlüğü bildirir; taşkınlığın ne kadar süreceğini de söylemez. Söz uyarı olarak da, olan biteni anlatmak için de kurulur. Söz bir kişinin tek bir anı için de, sürüp giden bir hâli için de kurulur. Söz halk ağzında yerleşiktir ve kısa kuruluşuyla akılda kalır. Atasözü iki sözcüğü de olumsuz anlamda kullanır; arada bir iyi taraf göstermez. Kimin azdığı ve onu kimin durdurmaya çalıştığı cümlede anlatılır.
Örnek Cümleler
- Yetki eline geçince kimse onu durduramadı; azmış kudurmuştan beterdir derler.
- Sevincinden ne yaptığını bilmiyordu, azmış kudurmuştan beterdir dedi dayısı gülerek.
- Şımartıla şımartıla bu hâle geldi; azmış kudurmuştan beterdir, artık laf dinletemezsin.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Azmak taşmayı, kendini tutamaz hâle gelmeyi bildirir. Kudurmak ise daha ileri bir taşkınlığı anlatır. Atasözü iki sözcüğü karşılaştırır ve azmış olanı daha zor durdurulur sayar; ölçü aradaki farktır.
Söylenmez. Coşkunun türü ayrılmaz; öfke de, sevinç de, hırs da kişiyi bu hâle getirebilir. Atasözü duyguyu değil, ölçünün kaçmış olmasını anar; hangi duygunun taştığı cümlenin geri kalanında belli olur.
Bir derece bildirir. Atasözü iki taşkınlığı kıyaslar ve kötü olanı daha kötüyle ölçer; ikisinden birini aklamaz. Bu kıyas sözü keskinleştirir ve durdurmanın ne kadar güç olduğunu duyurur.