Atasözü

Baba (evlat, Oğul) Ekmeği Zindan Ekmeği, Koca (er) Ekmeği Meydan Ekmeği Ne Demek?

Anlamı

bir kadın için babasının veya çocuğunun evinde barınıp onların eline bakmak çok kötü bir durumdur; onun gönül ferahlığı ile yaşayacağı yer, kocasının evi, serbestçe harcayacağı para kocasının parasıdır.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, bir kadının geçimini kimin yanında sağladığına göre yaşadığı durumu karşılaştırır. Babasının ya da çocuğunun evinde barınıp onların eline bakmak kadın için çok kötü bir durum sayılır. Eline bakmak, her ihtiyaç için birinin vereceğini beklemek demektir. Gönül ferahlığıyla yaşayacağı yer ise kocasının evidir; serbestçe harcayacağı para da kocasının parasıdır. Söz iki parçadan kurulur ve her parça bir ekmeği bir yere bağlar. Ekmek burada geçimin yerini tutar: kimin ekmeği yeniyorsa geçim de ondan sağlanır. Kadın baba evine dönmüş de olabilir, yaşlılığında oğlunun ya da kızının yanına sığınmış da; söz iki durumu da aynı yere koyar. Karşılaştırmanın ölçüsü evin bolluğu değil, kadının harcarken çekinip çekinmemesidir.

Örnek Cümleler

  1. Boşandıktan sonra baba evine döndü, her kuruş için izin istemekten bıktı; baba ekmeği zindan ekmeği, koca ekmeği meydan ekmeği.
  2. Dul kalınca oğlunun yanına taşındı, gelininin sofrasında lokması boğazına dizildi; oğul ekmeği zindan ekmeği, er ekmeği meydan ekmeği.
  3. Evlenip kendi evine geçince kimseye hesap vermeden alışveriş yapmaya başladı; baba ekmeği zindan ekmeği, koca ekmeği meydan ekmeği.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Biri kapalı, dar ve sıkıntılı bir yerdir, öteki açık ve geniş. Atasözü kadının iki ayrı evdeki durumunu bu iki yerle karşılaştırır: birinde başkasının eline bakar, ötekinde gönlünce yaşar ve çekinmeden harcar.

İlk parçada baba yerine evlat ya da oğul, ikinci parçada koca yerine er denebilir. Evlat ve oğul biçimi kadının çocuğunun evinde barınmasını, baba biçimi ise kızın baba evine dönmesini anar. Er burada koca anlamındadır.

Söz, kadının geçiminin babasına, çocuğuna ya da kocasına bağlı olduğu eski aile düzeninden kalmadır. Kadınların çalışıp kendi kazancıyla yaşadığı bugünün koşullarını hesaba katmaz. Bu yüzden bir öğüt olarak değil, o düzenin bakışını yansıtan bir halk sözü olarak okunmalıdır.