Atasözü

Baba Vergisi Görümlük, Koca Vergisi Doyumluk Ne Demek?

Anlamı

bir babanın kızı için harcadığı para, hazırladığı çeyiz göstermelik olmaktan ileri gidemez, kızın yaşam boyu süren giderlerini kocası üzerine almıştır.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, bir kızın babasından ve kocasından gördüğü desteği karşılaştırır. Karşılaştırma, kızın evlenip baba evinden ayrıldığı an üzerine kurulur. Babanın kızı için harcadığı para ve hazırladığı çeyiz göstermelik kalır, ondan öteye geçemez. Kızın yaşam boyu sürecek giderlerini ise kocası üstlenmiştir. Söz iki parçayı aynı kuruluşla verir: önce kimin verdiği, sonra verdiğinin ne işe yaradığı söylenir. Aradaki fark iki sıfatta toplanır. Çeyiz bir kez hazırlanır ve evliliğin başında verilir; kocanın katkısı ise gündelik geçimin kendisidir, her gün yeniden gerekir. Atasözü babanın emeğini küçümsemez; yalnız onun kızın ömrü boyunca yetmeyeceğini söyler. Baba ekmeği zindan ekmeği atasözü de kadının geçimini aynı aile düzeni içinde anlatır.

Örnek Cümleler

  1. Babası ona dolu bir çeyiz sandığı hazırladı ama evin kirasını da mutfağını da kocası çeviriyor; baba vergisi görümlük, koca vergisi doyumluk.
  2. Babasının düğünde taktığı bilezikler ilk kışın masraflarına gitti, sonrasını kocasının maaşı karşıladı; baba vergisi görümlük, koca vergisi doyumluk.
  3. Konağın kızı gösterişli bir çeyizle gelin gitti, ama yıllar boyu evi geçindiren kocasının tarlası oldu; baba vergisi görümlük, koca vergisi doyumluk.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Burada devlete ödenen vergiyi değil, verilen şeyi, bağışı anlatır. Sözcük Allah vergisi söyleyişinde de bu anlamı taşır. Atasözünde babanın ve kocanın kıza verdiklerini adlandırır; ikisi aynı sözcükle anılır, ayrım yalnız sıfatlarda yapılır.

Görümlük, göz için olan, görünsün diye verilendir; gösteriş yapar ama geçimi sağlamaz. Doyumluk ise doyurmaya, geçindirmeye yetendir. İki sözcük de aynı ekle kurulmuştur ve atasözü iki desteği bu iki sıfatla birbirinden ayırır.

Bildirmez. Söz, kızın babadan çeyizle ayrıldığı, geçimini evlendiği adamın üstlendiği bir düzende doğmuştur. Kadınların kendi gelirleriyle yaşadığı, evin giderlerinin paylaşıldığı bugünün ailelerine bir kural koymaz; o dönemin gözlemini kayda geçirir.