Atasözü

Baba Kırk Oğul Beslemiş, Kırk Oğul bir Babayı Beslememiş Ne Demek?

Anlamı

baba kaç çocuğu olursa olsun, hiçbir ayrım yapmadan hepsine bakar, onları büyütür; çocukları ise yoksul ve yaşlı durumdaki babalarının bakımını 'sen bak, o baksın' gibi gerekçelerle bir türlü sağlayamazlar.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, bir babanın çocuklarına verdiği emekle çocukların ona gösterdiği ilgi arasındaki dengesizliği anlatır. Baba, kaç çocuğu olursa olsun hiçbir ayrım yapmadan hepsine bakar ve onları büyütür. Aynı baba yaşlanıp yoksul düştüğünde ise çocukları onun bakımını bir türlü sağlayamaz. Yoksulluk ile yaşlılık birlikte anılır; babanın artık kendi geçimini sağlayamadığı dönemdir. Söz iki parçadan kurulur ve ikinci parça birincinin sözcüklerini ters sırayla kullanır: baba oğulları beslemiştir, oğullar babayı beslememiştir. Bu ters kuruluş, beklenen karşılığın gelmediğini birkaç sözcükle gösterir. Yüklemler -mış ekiyle kurulmuştur; söz bir olay anlatır gibi konuşur ama bir durumu genelleştirir. Beslemek fiili de yalnız yemek vermeyi değil, bakmayı, büyütmeyi ve geçimi üstlenmeyi karşılar.

Örnek Cümleler

  1. Dört kardeş babalarını sırayla birbirine havale etti, adam sonunda huzurevine yerleşti; baba kırk oğul beslemiş, kırk oğul bir babayı beslememiş.
  2. Babası yıllarca üç çocuğunu okutmak için çift vardiya çalıştı, şimdi ilacını bile komşular alıyor; baba kırk oğul beslemiş, kırk oğul bir babayı beslememiş.
  3. Bayramda toplandılar ama babalarını kimin yanına alacağı konusunda anlaşamadılar; baba kırk oğul beslemiş, kırk oğul bir babayı beslememiş.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Sorumluluğun kardeşler arasında bir elden ötekine itilmesini gösterir. Her çocuk bakımın başka bir kardeşe düştüğünü söyler, kimse işi üstlenmez. Sonunda yaşlı ve yoksul baba, çocukları çok olduğu hâlde bakımsız kalır.

Belli bir miktarı değil, çokluğu bildirir. Babanın beslediği çocuk sayısı ne olursa olsun sonuç değişmez. Sayının iki parçada da aynı kalması, babanın tek başına başardığını çocukların hep birlikte başaramadığını belirginleştirir.

Hiçbirini ötekinden ayırmadan hepsine baktığı, onları büyüttüğü anlatılır. Atasözü babanın emeğini eşit ve eksiksiz gösterir; çocukların davranışı bu emeğin karşısına konunca aradaki fark daha açık görünür. Babanın bir kusuru söz konusu edilmez.