Anlamı
babalar çocukları için büyük fedakârlıklara katlanırlar ancak çocuklar babaları için fedakârlıkta bulunmazlar.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, babaların çocukları için büyük fedakârlıklara katlandığını, çocukların ise babaları için fedakârlıkta bulunmadığını anlatır. Karşılaştırma iki ölçü üzerinden kurulur: baba bütün bir bağı verir, oğul o bağdan çıkan tek bir salkımı bile esirger. Bağ ile salkım arasındaki büyüklük farkı, verilenle karşılık arasındaki uçurumu gösterir. Üzüm salkımı bağın ürünüdür; oğul, babanın verdiği şeyin küçük bir parçasını bile geri vermemiştir. Bağ, yıllarca emek verilerek yetiştirilen ve her yıl ürün veren bir maldır; bağışlanan şey bu yüzden bir defalık bir armağan değil, bir geçim kaynağıdır. Fiiller anlatılan geçmiş kipindedir; atasözü bir aile hikâyesi anlatır gibi başlar ama genel bir yargıya varır. Söz, bir babanın yıllarca verdiği emeğin karşılıksız kaldığı durumlarda söylenir; yakınma da, uyarı da taşıyabilir.
Örnek Cümleler
- Babası evini satıp onun düğününü yaptı, o ise hastanede bir gece bile refakat etmedi; baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş.
- Yıllarca kızının okul masraflarını karşıladı, şimdi kızı ayda bir telefonu bile çok görüyor; baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş.
- Adam bütün birikimini oğluna iş yeri açsın diye verdi, yaşlılığında kira parasını komşulardan borç aldı; baba oğluna bir bağ bağışlamış, oğul babaya bir salkım üzüm vermemiş.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Karşılık beklemeden vermeyi anlatır. Baba bağı bir alışverişle değil, gönülden verir. Oğlun esirgediği ise bir borç ödemesi bile değildir; bağın ürününden küçük bir pay, yani en basit bir iyiliktir.
Anlatmaz. Oğul sözcüğü bütün çocukların yerine konmuştur; yargı kızları da kapsar. Baba ise fedakârlık eden büyüğü temsil eder. Atasözünün yargısı tek bir aileyle sınırlı kalmaz, çocuklarından karşılık göremeyen her babaya uygulanabilir.
Baba kırk oğul beslemiş, kırk oğul bir babayı beslememiş atasözü de aynı dengesizliği anlatır; ancak orada baba yaşlanıp yoksul düşmüştür ve çocuklar bakımı birbirine iter. Bu atasözünde ise ölçü, verilenle geri verilen arasındaki büyüklük farkıdır.