Atasözü

Bağ Babadan, Zeytin Dededen Kalmalı Ne Demek?

Anlamı

bağ, bir kuşak geçecek kadar yaşlandıktan sonra bol ürün verir, zeytinin bol ürün verebilmesi için en azından iki kuşaklık bir zaman geçmelidir.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, bağın ve zeytinliğin bol ürün verebilmesi için ne kadar zaman geçmesi gerektiğini kuşaklarla ölçer. Atasözüne göre bağ, bir kuşak geçecek kadar yaşlandıktan sonra bol ürün verir; bu yüzden babadan kalmış bir bağ verimlidir. Zeytinin bol ürün verebilmesi için ise söz en az iki kuşaklık bir zaman ister; bu yüzden zeytinlik dededen kalmalıdır. Söz iki ağacın bol verime ulaşma süresini aile kuşaklarıyla anlatır ve aradaki farkı gösterir; bu, kesin bir yetiştiricilik süresi değil, atasözünün kendi hesabıdır. Baba ile dede burada birer zaman ölçüsüdür. İki parça virgülle ayrılır ve ortak yüklemi paylaşır: kalmalı sözcüğü ikisine birden bağlanır. Söz bir bağ ya da zeytinlik alınıp satılırken, yaşlı ağaçların değeri konuşulurken ya da yeni dikilen fidanların ürünü beklenirken söylenebilir.

Örnek Cümleler

  1. Dedesinden kalan zeytinlik bu yıl yine dolu dolu verdi; bağ babadan, zeytin dededen kalmalı.
  2. Yeni diktiği fidanların ürününü beklemekten bıktı; bağ babadan, zeytin dededen kalmalı.
  3. Yaşlı asmaları söküp yerine fidan dikmek yıllarca az ürün almak demek; bağ babadan, zeytin dededen kalmalı.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

Atasözü ağacın bolluğa ulaşması için geçen zamanı insan ömrüyle ölçer. Bu bir takvim değil, sözün kendi ölçüsüdür: bağ için bir kuşak, zeytin için iki kuşak denir. Zeytinin iki kuşağa uzanması, söze göre dikenin kendisinin değil torununun bolluğu göreceği anlamına gelir.

Gereklilik kipiyle kurulmuştur ve bir beklentiyi bildirir: bağın babadan, zeytinliğin dededen kalmış olması istenir. Söze göre böyle bir bağ ya da zeytinlik, yıllar içinde olgunlaşmış ve bol ürün verecek duruma gelmiştir.

Söz ürün vermez demez; bol ürün vermenin zaman istediğini söyler. Yeni dikilen bağ da, genç zeytin ağacı da ürün verebilir, ama atasözüne göre bolluk ancak bir ya da iki kuşak sonra gelir.