Atasözü

Bakarsan Bağ Olur, Bakmazsan Dağ (olur) Ne Demek?

Anlamı

bakılıp onarılan şeylerden yararlanılır, bakımsız bırakılanlardan bir yarar elde edilemez.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, bakılıp onarılan şeylerden yararlanıldığını, bakımsız bırakılanlardan ise bir yarar elde edilemediğini anlatır. Söz bir toprak parçası üzerinden kurulur: aynı yer bakılırsa ürün veren bir bağa, bakılmazsa kendi hâline kalmış bir yere döner. Atasözü sonucun yerin kendisinden değil, gösterilen bakımdan geldiğini söyler. Söz bir eve, bir arabaya, bir işletmeye, bir bahçeye ya da insan ilişkilerine uygulanabilir. Bakımsız kalan ev çöker, bakılmayan araba yolda kalır, ilgilenilmeyen bir dostluk soğur. İki parça koşul ekiyle kurulur; bakma ile bakmama arasındaki seçim sonucu da belirler. Dağ sözcüğünden sonraki olur fiili düşebilir; söz bu kısaltılmış hâliyle de söylenir. Atasözü bir uyarı olarak da, bakımın karşılığını gören birini anlatmak için de kurulabilir.

Örnek Cümleler

  1. Dedesinden kalan ev yıllarca boş kaldı, sonunda çatısı çöktü; bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ.
  2. Motoruna her ay bakım yaptırıyor, araba yirmi yaşında ama yolda kalmıyor; bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ.
  3. Yıllarca aramadığı çocukluk arkadaşı düğününe bile gelmedi; bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

İkisi ses bakımından birbirine yakındır, ama anlamca karşıttır. Bağ emek verilmiş, düzenli ve verimli bir yeri; dağ ise kendi hâline bırakılmış, yabanıl bir alanı çağrıştırır. Atasözü aynı yerin bakıma göre ikisinden birine dönüşebileceğini söyler.

Onarmayı, temizlemeyi, düzenli olarak ilgilenmeyi kapsar. Bir bağda budama, çapalama ve sulama; bir evde tamir ve temizlik; bir işte düzenli denetim bu bakımın örnekleridir. Bakım bir kez yapılıp bırakılmaz, tekrar tekrar gerekebilir.

İkisi de emek ve özenle sonuç arasındaki bağı anlatır. Bağı ağlayanın yüzü güler özenin olumlu sonucunu öne çıkarır; bu atasözü ise iki ucu birden anar: bakılan yerin verimini de, bakılmayanın yitip gidişini de.