Atasözü

Baht (akıl) Olmayınca Başta, ne Kuruda Biter ne Yaşta Ne Demek?

Anlamı

kişi talihsiz olursa giriştiği hiçbir işten olumlu sonuç alamaz.

Detaylı Açıklama

Bu atasözü, talihsiz bir kişinin giriştiği hiçbir işten olumlu sonuç alamayacağını anlatır. Söz bitki görüntüsüyle kurulur ve toprağın durumunu işin koşullarına benzetir; talihsiz kişinin tohumu hangi toprağa atılsa filiz vermez. Atasözü koşulların fark etmediğini, sonucu kişinin bahtının belirlediğini söyler. Baht, talih, şans demektir. Kişi ticarete atılır, zarar eder; tarlaya yatırım yapar, kuraklık gelir; bir işe girer, iş yeri kapanır. Söz bu art arda gelen başarısızlıkların sebebini kişinin emeğinde değil, talihinde arar. Üst üste başarısız olan birinin durumu anlatılırken bir yakınma olarak da, bir gözlem olarak da söylenebilir. Söz kişinin çabasını küçümsemez; yalnız talihsizliğin ağırlığını anlatır ve çabanın tek başına yetmediği durumları dile getirir.

Örnek Cümleler

  1. Açtığı üç dükkân da battı, tarlaya el attı, o da doluya kurban gitti; baht olmayınca başta, ne kuruda biter ne yaşta.
  2. Her başvurusu son anda başkasına verildi; baht olmayınca başta, ne kuruda biter ne yaşta.
  3. Evini sattıktan sonra fiyatlar yükseldi, parasıyla aldığı arsa ise değer kaybetti; baht olmayınca başta, ne kuruda biter ne yaşta.

Diğer Atasözleri ve Deyimler

Sıkça Sorulan Sorular

İki karşıt koşulu anlatır. Kuru, susuz ve kurak toprağı; yaş ise nemli, sulu toprağı çağrıştırır. Atasözü ikisinde de hiçbir şeyin bitmediğini söyleyerek koşulun değil, talihin belirleyici olduğunu gösterir.

Değiştirir. Baht biçiminde başarısızlığın sebebi talihsizliktir; akıl biçiminde ise kişinin aklının yetmemesidir. İki biçim de aynı görüntüyü kullanır, ama sonucu farklı bir şeye bağlar: biri dış bir güce, öteki kişinin kendisine.

Bir şeyin kişinin kendisinde bulunmasını anlatır. Baht başta olmayınca kişi talihten yoksundur; akıl başta olmayınca da akıldan yoksundur. Baş burada kişinin kendisinin yerine konmuştur; akıl gibi talih de başta taşınan bir şey olarak düşünülür.