Anlamı
sürekli olarak talihi yaver gitmemek, mutsuz olmak.
Detaylı Açıklama
Bahtı kara olmak, talihin sürekli olarak yaver gitmemesi, kişinin mutsuz olmasıdır. Kalıbın ayırıcı yanı süreklilik ve mutsuzluktur: kişi bir kez değil, tekrar tekrar kötü talihle karşılaşır ve bu durum ona derin bir keder verir, yüzünü güldürmez. Talihsizlik bir alanda da, hayatın bütününde de görülebilir: hastalık, yoksulluk, kayıplar, bir türlü yolunda gitmeyen işler ya da mutsuz bir evlilik. Karalık kişinin kendisine değil, onun talihine yüklenir: kadının bahtı karaymış, derdi bitmedi. Kalıp geniş zamanla da, geçmiş zamanla da kurulur. Kişi kendi durumunu anlatırken birinci kişiyle kullanabilir: benim bahtım kara. Başkasının durumuna acıyan biri de aynı sözü söyleyebilir. Söz halk türkülerinde ve ağıtlarda da geçer.
Örnek Cümleler
- Önce eşini kaybetti, sonra oğlu hastalandı; bahtı kara kadının derdi bitmedi.
- Kaç kez iş kurdu, her seferinde bir aksilik çıktı; bahtı karaymış bu adamın.
- Yetim büyüdü, gençliğinde gurbete düştü, orada da yüzü gülmedi; bahtı kara olan biriydi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Uğursuzluğu ve kederi anlatır. Kara gün, kara haber, kara sevda gibi söyleyişlerde de bu renk kötülüğü ve acıyı çağrıştırır. Bahta verilen kara sıfatı, talihin karanlık, umut vermeyen bir yüzünü gösterir.
Bahtı kapanmak bir değişimi, talihin sonradan dönmesini anlatır. Bahtı kara olmak ise süregelen bir durumdur; kişinin talihi hep kötü gitmiştir. Birincisinde bir öncesi ve sonrası vardır, ikincisinde talihsizlik kişinin yazgısı gibi görünür.
Bahtı kara sözü bir kişinin önüne gelerek onu niteler: bahtı kara kız, bahtı kara ana. Bu kullanımda kişi talihsizliğiyle anılır ve ona duyulan acıma öne çıkar. Söz böyle kurulduğunda bir yakınmadan çok bir betimleme olur.