Deyim

Baklayı Ağzından Çıkarmak Ne Demek?

Anlamı

açık söylemekten kaçındığı bir sorunu sonunda açıklamak:
'Bırak muamma konuşmayı / Çıkar ağzından baklayı / Bahtımız aydınlanıversin' -C. S. Tarancı.

Detaylı Açıklama

Baklayı ağzından çıkarmak, açık söylemekten kaçındığı bir sorunu sonunda açıklamaktır. Kalıp hem bir itirafı hem de bir rahatlamayı anlatır: gizlenen şey ortaya konmuş, belirsizlik sona ermiştir. Sorun bir borç, bir hata, bir istek, bir duygu ya da kötü bir haber olabilir. Kişinin neden çekindiği söylenmez; utanç, korku, karşısındakini üzme kaygısı ya da tepkiden çekinme olabilir. Kalıp bir konuşmanın uzadığı, asıl konunun bir türlü açılmadığı bir anı anlatabilir. Özne sorunu açıklayan kişidir; ağzından sözündeki iyelik eki de ona aittir: baklayı ağzından çıkardı. Buyruk kipiyle kurulduğunda karşıdakini açık konuşmaya çağırır: çıkar ağzındaki baklayı. Böyle söylendiğinde bir sabırsızlık ya da bir cesaretlendirme taşıyabilir.

Örnek Cümleler

  1. Yarım saat havadan sudan konuştu, sonunda baklayı ağzından çıkarıp borç istedi.
  2. Akşam yemeğinde büyük oğlan sonunda baklayı ağzından çıkardı, okulu bıraktığını söyledi.
  3. Uzun toplantının en sonunda müdür baklayı ağzından çıkarıp şubenin kapanacağını açıkladı.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Söylenmek istenip de söylenemeyen şeyi anlatır. Ağızda tutulan bir tane konuşmayı zorlaştırır; kişi onu çıkarınca rahatça konuşabilir. Söz, sorunu bu taneye benzeterek kişinin neden lafı dolandırdığını gösterir.

Bırak muamma konuşmayı, çıkar ağzından baklayı dizeleri kalıbın buyruk kipiyle kullanılışını gösterir. Konuşan karşısındakini bilmece gibi konuşmayı bırakıp açık söylemeye çağırır. Kalıp burada bir itiraf beklentisini dile getirir.

Hayır; kalıp bir bekleyişin sonunu anlatır. Kişi önce çekinmiş, lafı dolandırmış, konuyu ertelemiştir. Baklayı ağzından çıkardığında bu çekingenlik sona erer ve asıl söylemek istediğini söyler. Açıklanan şey dinleyeni şaşırtabilir ya da üzebilir; söz yalnız açıklamanın geldiğini bildirir.